Krishi Sanjeevani Special: भारतातील कृषी क्षेत्र हे सतत विकसित होत आहे. शेतीतील उत्पादन वाढविण्यासाठी विविध नव्या तंत्रज्ञानाचा अवलंब केला जात आहे. कृषी संजीवक हे जैविक किंवा रासायनिक पदार्थ असतात, जे झाडांच्या वाढीस मदत करतात, उत्पादन वाढवतात आणि जमिनीची सुपीकता टिकवून ठेवतात. हे संजीवक झाडांच्या पोषणासाठी पूरक म्हणून काम करतात. झाडांना सशक्त करतात.

कृषी संजीवकांचे प्रकार

जैविक कृषी संजीवक ः समुद्री गवत अर्क, अमिनो आम्ल, ह्युमिक आणि फुल्विक आम्ल, सूक्ष्मजीव आधारित संजीवक.

रासायनिक कृषी संजीवक : ग्रोथ प्रमोटर्स, नॅनो टेक्नॉलॉजी आधारित संजीवक.

नवीन बियाण्याचे महत्त्व

नवीन तंत्रज्ञानाच्या मदतीने विकसित करण्यात आलेले बियाणे हे अधिक उत्पादनक्षम, कीड, रोग प्रतिकारक आणि हवामान बदलांसाठी अनुकूल असतात.

संकरित बियाणे : अधिक उत्पादन, रोगप्रतिकारक क्षमता जास्त.

जीएमओ बियाणे : विशिष्ट रोग आणि किडींच्या प्रतिकारासाठी अनुकूल, कमी खत आणि पाण्यावर वाढ.

संशोधित बियाणे : पारंपरिक बियाण्यांच्या तुलनेत अधिक पोषणमूल्य, अधिक फायदेशीर.

- एस. बी. देशमुख, ९३७००७८८८०

(प्राचार्य, बी.एल.डी. महाविद्यालय, लासूर स्टेशन, ता. गंगापूर, जि. छत्रपती संभाजीनगर)