डॉ. अनिकेत चंदनशिवे, डॉ. संजय कोळसे

प्रमुख किडी ः

१) फुलकिडे

- फुलकिडे पानांतील रस शोषून घेतात. त्यामुळे पानाच्या कडावरील बाजूस वळतात.

- शेंड्यावर किंवा पानाच्या खालच्या बाजूला प्रादुर्भाव आढळतो.

- पाने लहान होतात. यालाच बोकड्या किंवा चुरडा-मुरडा असे म्हणतात.

नियंत्रण ः

निळे चिकट सापळे एकरी १२ प्रमाणे वापरावेत.

फवारणी (प्रतिलिटर पाणी)

- ॲसिटामिप्रीड (२० टक्के एस.पी.) १ ग्रॅम

- फेनपायरॉक्झिमेट (५ टक्के ई.सी.) १ मिलि किंवा

- सायॲन्ट्रानिलीप्रोल (१०.२६ टक्के ओ.डी.) २ मिलि

२) तुडतुडे

- प्रौढ व पिले पानांतील रस शोषतात.

- जास्त प्रादुर्भाव झाल्यास पाने मुरगळतात. झाडांची वाढ खुंटते.

फवारणी (प्रतिलिटर पाणी)

- पायरीप्रॉक्सिफेन (१० टक्के ई.सी.) १ मिलि किंवा

- ब्रोफ्लॅनिलीड (२० टक्के एस.सी.) ०.२५ ग्रॅम किंवा

- इमिडाक्लोप्रिड (७० टक्के डब्ल्यू.एस.) ०.७ मिलि

३) पांढरी माशी ः

- पानांतील रस शोषण करते. पाने पिवळी पडून करपली जातात.

फवारणी (प्रतिलिटर पाणी)

- फेनप्रोपॅथ्रीन (३० टक्के ई.सी.) ०.५ मिलि किंवा

- हॅक्झिथिअझोक्स (३.५ टक्के) अधिक डायफेन्थुरॉन (४२ टक्के डब्ल्यू.डी.जी.) (संयुक्त कीटकनाशक) १.५ ग्रॅम

४ ) मावा ः

- कोवळी पाने आणि शेंड्यातील रस शोषतात. त्यामुळे नवीन पालवी येणे थांबते.

फवारणी (प्रतिलिटर पाणी)

- फिप्रोनील (०.५ टक्के एस.सी.) १.५ मिलि किंवा

- स्पायरोटेट्रामॅट (१५.३१ ओ.डी.) २ मिलि किंवा

- टोलफेनपाइराड (१५ टक्के ई.सी.) २ मिलि किंवा

५) कोळी ः

- कीड पानातील रस शोषून घेते.

- पानांच्या कडा खाली वळतात, पानांचे देठ लांबतात.

फवारणी (प्रतिलिटर पाणी)

- इथिऑन (५० टक्के ई.सी.) ०.५ मिलि किंवा

- प्रॉपरगाईट (५७ टक्के ई.सी.) २.५ मिलि किंवा

रोग ः

१) फळकुज, फांद्या वाळणे, पानावरील ठिपके ः

- पाने आणि फळांवर वर्तुळाकार गोल डाग पडतात.

- सुरुवातीला शेंडे मरतात, नंतर झाड सुकते.

- पाने, फांद्या आणि फळांवर काळे चट्टे तयार होतात, अशी फळे कुजतात.

रासायनिक फवारणी (प्रतिलिटर पाणी)

- ॲझोक्झिस्ट्रोबीन (२३ टक्के एस.सी.) १ मिलि किंवा

- क्रेसॉक्सिम मिथाईल (४४.३ टक्के इसी) १.५ मिलि किंवा

- ॲझोक्झिस्ट्रोबीन (११ टक्के एस.सी.) अधिक टेब्युकोनॅझोल (१८.३ टक्के एस.सी.) (संयुक्त बुरशीनाशक) १ मिलि.

३) पानावरील ठिपके

रोगकारक बुरशी ः सरकोस्पोरा, अल्टरनेरिया.

- पानांवर राखाडी लालसर तपकिरी कडा असलेले ठिपके उमटतात. कालांतराने पाने पिवळी पडून गळतात.

रासायनिक फवारणी (प्रतिलिटर पाणी)

- हेक्झाकोनॅझोल (७५ टक्के डब्ल्यू.जी.) १.५ ग्रॅम किंवा

- ॲझोक्झिस्ट्रोबीन (८.३ टक्के) अधिक मॅन्कोझेब (६६.७ टक्के डब्ल्यू.जी.) (संयुक्त बुरशीनाशक) ३ ग्रॅम

४) पानांवरील जिवाणूजन्य ठिपके ः

- सुरुवातीला लाल करड्या रंगाचा ठिपके पडतात. नंतर ठिपके काळ्या मोठ्या आकारात रूपांतरित होऊन त्यांच्या कडा पिवळ्या होतात.

- पाने पिवळी पडून गळतात. खोड व फांद्या वाळतात.

रासायनिक फवारणी (प्रतिलिटर पाणी)

- हेक्झाकोनॅझोल (७५% डब्ल्यू.जी.) १.५ ग्रॅम किंवा

- कार्बेन्डाझिम (१२ %) अधिक मॅन्कोझेब (६३ % डब्लूपी) १.५ ग्रॅम किंवा

- फ्लूबेंडीअमाईड (३.५%) अधिक हेक्झाकोनॅझोल (५% डब्ल्यू.जी.) ३ ग्रॅम.

६) भुरी ः

- पानावर पिवळे ठिपके पडतात. पानाच्या खालील बाजूस पांढरी पावडर आढळते.

- रोगग्रस्त भाग आकसतो व पाने गळतात.

रासायनिक फवारणी (प्रतिलिटर पाणी)

- ॲझोक्झिस्ट्रोबीन (१८.२ टक्के) अधिक डायफेनोकोनॅझोल (११.४ एस.सी.) (संयुक्त बुरशीनाशक) १ मिलि किंवा

- फ्लूबेन्डामाइड (३.५ टक्के) अधिक हेक्झाकोनॅझोल (५ टक्के डब्ल्यू.जी.) (संयुक्त बुरशीनाशक) ३ ग्रॅम

५) चुरडा मुरडा (लीफ कर्ल)

- या विषाणूजन्य रोगाचा प्रसार फुलकिडे, तुडतुडे व मावा या रसशोषक किडींमार्फत होतो.

- कीड पानांतील अन्नरस शोषते. त्यामुळे शिरांमध्ये सुरकुत्या पडून पानाची वाढ खुंटते.

रासायनिक फवारणी (प्रतिलिटर पाणी)

- रोगग्रस्त झाडे उपटून नष्ट करावीत.

- कीड नियंत्रणामध्ये दिलेल्या रासायनिक कीटकनाशकांची आवश्यकतेनुसार फवारणी करावी.

-------------------

- डॉ. अनिकेत चंदनशिवे, ९८९०१६३०२१