Goat Farming : शेळीपालनासाठी कोणत्या शेळ्या निवडाव्यात?

Goat Selection : शेळीची निवड करताना आपला मूळ हेतू कोणता आहे हे लक्षात घ्यायला पाहिजे. आपणाला मांस उत्पादनासाठी शेळीपालन करायचे असेल तर जन्मतः जास्त वजनाची करडे देणारी, एका वेतात अधिक करडे देणारी, झटपट वजन वाढणाऱ्या मादी व नराची निवड करावी.

दुधासाठी पैदास करायची असल्यास दूध देणाऱ्या शेळ्यांची निवड (Goat Selection) करावी. शेळी विकत घेताना ती चांगल्या गुणधर्माची असावी, तरच तिच्यापासून मिळणारी संतती उत्तम राहील.

पायाभूत कळपाच्या निवडीसाठी १ ते ३ वर्षे वयोगटातील शेळ्यांची निवड करणे योग्य होईल. जर स्थानिक शेळ्यांच्या जातीत उच्च उत्पादन असणाऱ्या शेळ्या उपलब्ध असतील तर त्यातून उत्कृष्ट नर व मादीची निवड करावी.

निकृष्ट शेळ्या कळपातून काढाव्यात. त्यामुळे त्यांच्या पुढच्या पिढीत आपणाला अपेक्षित बदल पाहायला मिळतील.

राज्यातील शेळ्या व मेंढ्यांच्या जातींचा विचार करता उस्मानाबादी ही मांसासाठी उपयुक्त असलेली आणि संगमनेरी ही मांस व दुधासाठी उपयुक्त असलेली शेळीची जात आहे.

मेंढ्यांमध्ये लोकर व मांसोत्पादनासाठी दख्खनी मेंढी आणि फक्त मांसासाठी मडग्याळ मेंढी फायदेशीर आहे. या सर्व जाती महाराष्ट्रातील दुष्काळप्रवण भागांत अत्यंत कमी व निकृष्ट प्रतीच्या चाऱ्यावर तग धरून राहतात. त्यांची रोगप्रतिकारक क्षमताही चांगली आहे.

उस्मानाबादी शेळी ः या शेळीत जुळी करडे देण्याचे प्रमाण ६० टक्के आहे. निवड पद्धतीने जुळी करडे देणाऱ्या शेळ्या निवडाव्यात. ही जात मटणासाठी चांगली आहे.

संगमनेरी शेळी ः या शेळ्या रंगाने पांढऱ्या किंवा पांढरट तपकिरी असतात. या शेळीत जुळी करडे देण्याचे प्रमाण ४० ते ५० टक्के आहे. ही जात दूध आणि मांसासाठी वापरली जाते.

माडग्याळ मेंढी ः या मेंढीची शरीरवाढ चांगली आहे. मेंढीच्या कोकराचे जन्मतः वजन तीन ते पाच किलो असते. तीन महिने वयाच्या मेंढीचे वजन २२ किलो होते. पूर्ण वाढ झालेल्या मेंढीचे वजन ४५ ते ५० किलो इतके असते. या मेंढ्याच्या अंगावर लोकर कमी असते.