रिंकेश गोसावी, डॉ. ए. ए. सावंत, डॉ. एस. बी. कळसेModern Fruit and Vegetable Drying Technology: फळे आणि भाजीपाला हे नाशिवंत कृषी उत्पादन असल्यामुळे काढणीनंतर त्यांचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान होते. विशेषतः आंबा, अननस, केळी, पपई, लिची, स्ट्रॉबेरी तसेच विविध भाज्यांमध्ये पाण्याचे प्रमाण जास्त असल्याने त्यांची साठवणक्षमता कमी असते. पारंपरिक गरम हवेच्या वाळवण पद्धतीमध्ये जास्त तापमान आणि दीर्घकाळ प्रक्रिया करावी लागते. त्यामुळे रंग, चव, सुगंध, पोषक घटक आणि रचना यावर विपरीत परिणाम होऊ शकतो. अशा स्थितीत उष्णतासंवेदनशील उत्पादनांसाठी कमी तापमानात आणि कमी वेळेत वाळवणाचे तंत्र म्हणून मायक्रोवेव्ह सहाय्यित व्हॅक्यूम ड्रायर हा आधुनिक पर्याय ठरू शकतो. .या तंत्रज्ञानामध्ये वेगळेपण काय?मायक्रोवेव्ह साह्यित व्हॅक्यूम ड्रायरमध्ये मायक्रोवेव्ह ऊर्जा आणि व्हॅक्यूम यांचा एकत्रित वापर केला जातो. मायक्रोवेव्हमुळे पदार्थातील पाण्याच्या रेणूंना थेट ऊर्जा मिळते, तर वातावरणरहित स्थितीमुळे पाण्याचा उत्कलनबिंदू कमी होतो. परिणामी कमी तापमानात बाष्पीभवन शक्य होते. तसेच कमी मायक्रोवेव्ह शक्तीवरही प्रभावी वाळवण साध्य होऊ शकते. ही पद्धत उष्णता संवेदनशील पदार्थांसाठी उपयुक्त ठरते..Digital Agriculture Technology: डिजिटल क्रांती : समृद्ध शेतीचा पाया.कमी वेळेत वाळवणूकपारंपरिक गरम हवेच्या वाळवणुकीमध्ये अनेक तास लागू शकतात. त्या तुलनेत मायक्रोवेव्ह-व्हॅक्यूम पद्धतीमध्ये काही उत्पादनांची वाळवणूक विशिष्ट प्रक्रिया परिस्थितीत काही मिनिटांत पूर्ण होऊ शकते. योग्य प्रक्रिया परिस्थितीत काही उत्पादनांचे वाळविण्याची प्रक्रिया ५ ते १० मिनिटांत पूर्ण होऊ शकते. मात्र हा वेळ उत्पादनाचा आकार, ओलावा, मायक्रोवेव्ह शक्ती आणि वातावरणरहित स्थितीवर अवलंबून असते. उष्णतासंवेदनशील फळे, भाज्या, औषधी वनस्पती आणि इतर उच्च-मूल्य असलेल्या उत्पादनांसाठी हे तंत्रज्ञान उपयुक्त ठरते..LiDAR Technology: ‘लेझर’च्या नजरेतून स्मार्ट शेती .शेतकऱ्यांसाठी काय फायदा?मायक्रोवेव्ह साह्यित व्हॅक्यूम ड्रायरच्या मदतीने फळांच्या स्लाइस, भाजीपाला, औषधी वनस्पती आणि इतर कृषी उत्पादनांची जलद वाळवणूक करून त्यांची साठवणक्षमता वाढविता येऊ शकते. यामुळे काढणीनंतरचे नुकसान कमी करणे, वर्षभर उत्पादन उपलब्ध ठेवणे आणि प्रक्रिया करून अधिक मूल्य मिळवणे या बाबी शक्य होतात. शेतकरी उत्पादक कंपन्या, महिला बचत गट, लघुउद्योग आणि कृषी प्रक्रिया उद्योजकांसाठीही हे तंत्रज्ञान उपयुक्त ठरू शकते..मर्यादा व संधीमायक्रोवेव्ह सहाय्यित व्हॅक्यूम ड्रायर हे तुलनेने नवीन तंत्रज्ञान असून, प्रत्येक फळ किंवा भाजीसाठी योग्य मायक्रोवेव्ह शक्ती, व्हॅक्यूम पातळी, उत्पादनाचे आकारमान आणि अंतिम ओलावा यांची मानके/ निकष निश्चित करण्याची आवश्यकता आहे. त्या निश्चित झाल्यास हे वेगवान व ऊर्जा कार्यक्षम तंत्रज्ञान कृषी प्रक्रिया उद्योगासाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे.- रिंकेश गोसावी, ९७६७३९६२६६(प्रक्रिया व अन्न अभियांत्रिकी विभाग, कृषी अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान महाविद्यालय, डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ, दापोली).ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
