Nashik News : द्राक्ष हंगामात अनेकदा बंपर क्रॉपमुळे द्राक्ष उत्पादक शेतकऱ्यांना अपेक्षित परतावा मिळत नाही. परिणामी द्राक्ष माल खरेदीसाठी व्यापाऱ्यांचा शोध घेऊन व्यवहार केले जातात. यंदा नैसर्गिक आपत्तीचा फटका द्राक्ष बागांना बसल्याने ४० टक्क्यांपर्यंत उत्पादन कमी असल्याचे समोर आले आहे.

परिणामी मालाला उठाव आहे. त्यामुळे ‘व्यापाऱ्यांनो द्राक्ष माल न्या आणि जागेवर पैसे द्या’ या पद्धतीने द्राक्ष उत्पादकांकडून शिवार ‘पेड कटिंग’ पद्धतीने खरेदी जोरात सुरू आहे. यंदा हे प्रमाण जवळपास ३५ टक्क्यांपर्यंत आहे.

यंदाच्या हंगामात अतिवृष्टी व मॉन्सूनोत्तर पावसामुळे नुकसान वाढले. राज्यातील नाशिक, सांगली, सोलापूर या मुख्य द्राक्ष उत्पादक पट्ट्यात छाटणीपासूनच बागा अडचणीत सापडल्या. मालाची उपलब्धता कमी असून द्राक्ष उत्पादनात सरासरीच्या तुलनेत ४० टक्क्यांपर्यंत घट झाल्याचे समोर आले आहे. त्यामुळे दर टिकून असल्याचे चित्र आहे.

मागील दोन वर्षांपासून मागणीच्या तुलनेत आवक कमी झाल्यानंतर ‘पेड कटिंग’ पद्धतीने नाशिक विभागात व्यवहार होत आहेत. ही नवी व्यवहाराची पद्धत शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर ठरत आहे. मागील काही वर्षांत मागणीच्या तुलनेत पुरवठा वाढल्यानंतर व्यापारी व निर्यातदारांच्या मागे धावण्याची वेळ द्राक्ष उत्पादकांच्या समोर होती.

मात्र यंदा द्राक्ष उत्पादकांना व्यापाऱ्यामागे धावाधाव न करता मालाची खरेदी होत आहे. ‘पेड कटिंग’ पद्धतीने बागेत व्यापाऱ्यांकडूनच खुडे, त्यानंतर काटा झाल्यानंतर भरलेले मालाचे वाहन रवाना होण्यापूर्वी जागेवरच ‘काटा पेमेंट’ पद्धतीने रोख पैसे शेतकऱ्यांच्या हातात पडत आहेत.

किलोमागे २५ ते ४० रुपयांपर्यंत फायदा

शिवार खरेदी पद्धतीने व्यापारी स्वतः द्राक्षाची पाहणी करून शेतकऱ्यांशी चर्चा करून दर ठरवतात. त्यानंतर स्वतःच्या मनुष्यबळामार्फत द्राक्ष काढणी केली जाते. काढणीपश्चात मालाची हाताळणी व प्रतवारी करून थेट जागेवरच पॅकिंग करून विविध बाजारपेठांमध्ये ही द्राक्षे जातात. त्यामुळे बागेत मागे माल उरत नाही. माल कमी आहे, मात्र दरवर्षीच्या तुलनेत किलोमागे जवळपास २५ ते ३५ रुपयांपर्यंत फायदा होत आहे.

सध्याची दर स्थिती (दर रुपये, प्रति किलो)

मालाचा प्रकार...किमान...कमाल...सरासरी

सफेद गोल वाण...६०...७५...६५

सफेद लांबट...६०...९०...७५

रंगीत...९०...१५०...१२०