आपल्या गोठ्यातील जनावरांचे संगोपन करत असताना पशुधनाच्या हालचालींचे बारकाईने निरीक्षण केले पाहिजे. बरेचदा पशुपालकांच्या बघण्यात आले असेल की, धार काढल्यानंतर आपली गाय लगेचच खाली बसते. असं का बरं ? याचा कधी विचार केलाय का? धार काढल्यानंतर लगेचच खाली बसल्याने कासेला जंतुसंसर्ग होऊन कासेचा दाह होण्याची दाट शक्यता असते हे आपणास माहित असेलचं पण गाय का खाली बसते? याबद्दल आज आपण जाणून घेण्याचा प्रयत्न करूया.

हेही पाहा- जनावरांना द्या संतुलित आहार

पण त्या आधी एका प्रश्नाचं उत्तर द्या, तुम्ही बाहेरून खूप दमून-भागून, घामाने थपथपून घरी परत आल्यावर काय बरं करता? पहिले बसता आणि बसून शांतपणे पाणी पिता हो की नाही? मग गायीच्या शरीरातून ८ ते १० लिटर दूध (milk)  काढल्यानंतर त्यांच्या शरीरात पण पाण्याची उणीव निर्माण होते. तर त्याचं काय असतं...दुधात पाण्याचं प्रमाण असतं ८४ ते ८६ %...बिना भेसळीच (adulteration) बर का... मग १० लिटर दूध देणाऱ्या गायीच्या शरीरातून ८.५ लिटर पाणी एक वेळेस धार काढताना बाहेर येत असत. म्हणजेच त्यांच्या शरीराचं एक प्रकारच निर्जलीकरण होत असत. यासाठीच धार काढल्यानंतर लगेचच त्यांना निर्जंतुक, ताजे पाणी पाजणं गरजेचं आहे.

हेही पाहा- 

सोबतच दुधाचे सेवन आपण कॅल्शियमचा (Calcium) उत्तम स्रोत म्हणून पण करत असतो. म्हणून कॅल्शियमची गरज तत्काळ भरून काढण्यासाठी दुधाळ जनावरांना शिरेतून कॅल्शियम दिल पाहिजे. गुळाचा समावेश खाद्यात केला पाहिजे. असं केल्यानं जनावरांना निगेटिव (Negative) एनर्जीमध्ये जाण्यापासून आपण वाचवू शकतो.