Organic Carbon: शेतीसाठी सेंद्रिय कर्ब का महत्त्वाचा? जाणून घ्या फायदे

सेंद्रिय कर्ब जमिनीच्या सुपीकतेसाठी महत्त्वाचा घटक आहे. ज्या जमिनीत सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण १% पेक्षा कमी असते ती शेतीसाठी योग्य मानली जात नाही, तर ४% पेक्षा जास्त कर्ब असल्यास सुपीकता वाढते. सेंद्रिय खतांमध्ये सुमारे ६०% कर्ब असतो, जो जमिनीच्या वरच्या थरात आढळतो. जमिनीतील सूक्ष्मजीव हे सेंद्रिय घटकांतील मूलद्रव्ये पिकांसाठी उपलब्ध करून देतात. रासायनिक खते आणि कीटकनाशकांचा अतिवापर केल्याने जमिनीतील अन्नसाखळी तुटते व सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण घटते. सेंद्रिय कर्बामुळे सूक्ष्मजीवांची वाढ होते, ज्यामुळे जमिनीत आवश्यक अन्नद्रव्ये टिकून राहतात. हे सूक्ष्मजीव पालापाचोळा आणि मृत वनस्पतींचे विघटन करून जमिनीची सुपीकता वाढवतात. सेंद्रिय कर्बामुळे जमिनीत अन्नद्रव्यांची धारणक्षमता आणि स्थिरता वाढते. विद्युत वाहकता सुधारते, तसेच जमिनीचा सामूही संतुलित राहतो. ह्युमस आणि ह्युमिक ॲसिड तयार होऊन मातीचा पोत सुधारतो, हवा खेळती राहते आणि पाणी साठवण्याची क्षमता वाढते. कार्बन डायऑक्साइडचे प्रमाण वाढल्याने पिकांची वाढ चांगली होते. पाण्याचा निचरा सुधारतो, जमिनीची धूप कमी होते आणि रासायनिक खतांचा ऱ्हास टाळला जातो. त्यामुळे शेतीत रासायनिक खतांचा वापर कमी करून सेंद्रिय खतांचा वापर वाढवणे गरजेचे आहे.