Low Water Fodder Management: यंदा पाऊस कमी असल्याने आगामी काळात चारा टंचाईची परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे उपलब्ध हिरवा चारा वाया जाऊ न देता त्यापासून मुरघास तयार करून ठेवणे फायदेशीर ठरते. मका, ज्वारी, बाजरी तसेच संकरित नेपिअरसारख्या चारा पिकांपासून मुरघास तयार करता येतो. मात्र, मुरघासाची गुणवत्ता टिकवण्यासाठी कापणीची योग्य अवस्था, चाऱ्यातील ओलावा, कुट्टीचा आकार आणि हवाबंद साठवण या गोष्टींकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे..चारा कापणीमक्याचे पीक साधारण ६० ते ७० दिवसांचे झाल्यावर, फुलोऱ्यावर किंवा दाणे चिकामध्ये भरत असताना कापणी करावी. ज्वारी आणि बाजरी फुलोऱ्यावर असताना कापावी. संकरित नेपिअरची पहिली कापणी साधारण ६० ते ७० दिवसांनी, तर त्यानंतर ४० ते ४५ दिवसांनी करता येते.कापणी करताना चारा जमिनीपासून ४ ते ६ इंच उंचीवरून कापावा. अगदी जमिनीलगत कापणी केल्यास मातीतील सूक्ष्मजीव चाऱ्यासोबत येऊन मुरघास खराब होण्याचा धोका वाढतो..Silage Making: चाऱ्याची टंचाई भासणार नाही! मुरघासातून करा वर्षभराच्या चाऱ्याचे नियोजन.कुट्टीचा आकार आणि ओलावाकापणीनंतर चाऱ्याची साधारण अर्धा ते पाऊन इंच आकाराची कुट्टी करावी. मुरघासासाठी कुट्टीमध्ये साधारण ५० ते ६० टक्के आर्द्रता असणे आवश्यक आहे.ओलावा तपासण्यासाठी कुट्टी हातात घेऊन घट्ट दाबावी. गोळा तयार झाला आणि त्यातून पाणी ठिबकले तर कुट्टीतील ओलावा जास्त आहे. अशावेळी कुट्टी काही वेळ सुकवून घ्यावी. दुसरीकडे कुट्टीचा गोळाच तयार होत नसेल आणि चारा लगेच विखुरत असेल तर त्यामध्ये ओलावा कमी असल्याचे समजते. परंतु गोळा तयार झाल्यास आणि पाणी ठिबकत नसल्यास योग्य ओलावा असल्याचे समजावे, अशी माहिती लातूर जिल्ह्यातील औसा तालुक्यातील पशुवैद्यकीय चिकित्सालयातील पशुवैद्यकीय अधिकारी डॉ. गणेश निटुरे यांनी दिली आहे..Fodder Management: कमी पावसाच्या स्थितीत चाऱ्याचे आत्तापासून करा नियोजन.हवाबंद स्थिती महत्त्वाचीमुरघास तयार करताना सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे हवाबंद स्थिती. कुट्टीमध्ये हवा राहिल्यास बुरशी वाढून मुरघास खराब होऊ शकतो. त्यामुळे कुट्टी खड्डा, बंकर किंवा पिशवीमध्ये भरताना प्रत्येक थरावर चांगला दाब द्यावा. यासाठी ट्रॅक्टर किंवा मानवी पद्धतीने भार देऊन हवा काढून घ्यावी.विशेषतः खड्डा किंवा बंकरच्या कडेला कुट्टी व्यवस्थित दाबली जात नाही. त्यामुळे तेथे हवेची पोकळी राहण्याची शक्यता असते. परिणामी चारा सडण्याचा धोका वाढतो. त्यामुळे कडांवरही व्यवस्थित दाब द्यावा..खड्डा किंवा बंकर योग्य पद्धतीने झाकाखड्डा किंवा बंकर भरल्यानंतर कुट्टीवर प्लॅस्टिकचे आच्छादन करून ते पूर्णपणे हवाबंद करावे. त्यावर साधारण एक फूट कोरडा चारा आणि त्यानंतर मातीचा जाड थर द्यावा. यामुळे हवा तसेच पावसाचे पाणी आत जाणार नाही. लहान शेतकऱ्यांसाठी मुरघासाच्या पिशव्या सोयीच्या ठरतात. मात्र, पिशवी भरताना कुट्टी व्यवस्थित दाबावी आणि बंद करताना शक्य तितकी हवा बाहेर काढावी. पिशवीला उंदीर किंवा घुशी पिशवीला कुरडणार नाही यासाठी पिशव्या उंचीवर ठेवाव्यात..मुरघाससाठी कालावधीखड्डा किंवा बंकर भरल्यानंतर तो लगेच उघडू नये. मुरघास तयार होण्यासाठी साधारण ७० ते ९० दिवसांचा कालावधी द्यावा. खड्डा उघडल्यानंतर दररोज आवश्यक तेवढाच मुरघास काढावा. साधारण ६ ते १२ इंचांचा उभा थर काढणे योग्य आहे. सकाळी आणि संध्याकाळी जनावरांना देण्यासाठी आवश्यक तेवढाच मुरघास काढावा. उरलेला भाग पुन्हा लगेच झाकून ठेवावा. त्यामुळे उघड्या हवेमुळे मुरघास खराब होण्याचा धोका कमी होतो..गूळ किंवा मीठ आवश्यक नाहीमुरघास लवकर किंवा चांगला तयार व्हावा म्हणून गूळ किंवा मीठ मिसळण्याची पद्धत काही ठिकाणी सांगितली जाते. मात्र, त्याची आवश्यकता प्रत्येक वेळी असतेच असे नाही. योग्य अवस्थेतील चारा, योग्य ओलावा आणि हवाबंद साठवण या बाबी व्यवस्थित केल्यास चांगल्या प्रतीचा मुरघास तयार करता येतो..चांगला मुरघास कसा ओळखाल?चांगल्या प्रतीचा मुरघास फिकट हिरवा किंवा सोनेरी-तपकिरी रंगाचा असतो. त्याला आंबट-गोड असा वास येतो. मात्र, मुरघासाचा रंग गडद काळा झाला असेल किंवा कुबट, सडका वास येत असेल तर तो खराब झाल्याची शक्यता असते. अशा मुरघासाचा जनावरांच्या आहारात वापर करू नये..ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
