Livestock Care: उन्हाळ्यात शेळ्यांमधील उष्णतेचा ताण कमी करण्यासाठी त्यांच्या आहारात योग्य फेरबदल करणे गरजेचे असते. हा ताण साधारणपणे ३८ अंश सेल्सिअस पेक्षा जास्त तापमान आणि ७५ पेक्षा जास्त तापमान-आर्द्रता निर्देशांक असताना सर्वाधिक असतो, ज्यामुळे भूक कमी होते, चयापचय क्रिया मंदावते आणि उत्पादन घटते. उन्हाळ्यातील उष्णतेच्या ताणामुळे होणारे दुष्परिणाम टाळण्यासाठी खाद्य खाण्याचे वाढवणे, कमी झालेल्या सेवनाची भरपाई करण्यासाठी पोषक घटकांची घनता वाढवणे आणि चयापचय क्रियेतून निर्माण होणारी उष्णता कमी करण्यासाठी खाद्याच्या वेळांचे व्यवस्थापन करणे या बाबी अमलात आणणे गरजचे आहे..आहारातील बदलउच्च ऊर्जा घनतेचा आहारचारा खाण्याचे प्रमाण कमी झाल्यामुळे शरीरात निर्माण झालेली पोषणतत्त्वांची कमतरता भरून काढण्यासाठी आहारात स्निग्ध पदार्थ युक्त पदार्थ, मळीयुक्त विटा आणि अतिरिक्त खाद्य देऊन ऊर्जेची घनता वाढवावी..Goat Health: शेळ्यांतील देवी लशीत राज्य स्वयंपूर्णतेकडे.पशुखाद्यात करावयाचे बदलकरडांची वाढ टिकवून ठेवण्यासाठी आणि उष्णतेच्या ताणामुळे वाढणाऱ्या जठरातील परजीवींचे प्रमाण नियंत्रित करण्यासाठी विशेषतः उच्च प्रथिनयुक्त खाद्य (१४ टक्के क्रूड प्रथिनांपर्यंत) देऊन आहारातील प्रथिने वाढवावीत. आहारात क्षार मिश्रणाचा वापर करावा..चारा-धान्य गुणोत्तर कमी करणेउच्च प्रतीच्या आणि सहज पचनीय असणाऱ्या हिरव्या चाऱ्याचा किंवा ‘हे’ चाऱ्याचा शेळ्यांच्या आहारात समावेश करावा. जास्त तंतुमय युक्त पदार्थांचा आहारात समावेश कमी प्रमाणात करावा. शेळ्यांच्या आहारात झाडपाल्याचा किंवा द्विदल चाऱ्याचा समावेश करावा..पाणी व्यवस्थापनताजे, स्वच्छ, थंड पिण्याचे पाणी शेळ्यांना पिण्यासाठी २४ तास उपलब्ध करून देणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. उष्णतेच्या ताणामुळे बाष्पीभवनासाठी (घाम येणे आणि धाप लागणे) पाणी पिण्याचे प्रमाण अनेक पटींनी वाढते. पाण्याची भांडी सावलीत ठेवावीत. या पाण्यात काडी कचरा लेंड्या पडणार नाहीत याची काळजी घ्यावी. शेंगदाणा पेंड भिजवून त्याचे पाणी शेळ्यांच्या गोठ्यात ठेवल्यास शेळ्या मुबलक पाणी पितात आणि शरीरातील पाण्याची कमतरता भरून काढली जाते..आहार देण्याच्या वेळेतील बदलदिवसाच्या थंड वेळेत (सकाळी किंवा संध्याकाळी) विभागून ३ ते ४ वेळा खाद्य दिल्याने चारा व खाद्य खाण्याचे प्रमाण वाढते आणि पचनसंस्थेवरील ताण टाळता येतो. शेळ्या चरायला सोडत असतील तर त्या दिवसातील थंड वेळीच सोडाव्यात आणि जास्त उन्हाच्या वेळी त्यांना झाडाच्या किंवा शेडच्या सावलीत ठेवावे. चरायच्या ठिकाणी शेळ्यांच्या गरजेएवढा सहज पचणारा आणि पौष्टिक चारा उपलब्ध असेल तरच त्यांना बाहेर चरायला सोडावे अन्यथा गोठ्यामध्येच चारा देण्याची सोय करावी..खाद्य पूरक घटकइलेक्ट्रोलाइट्स आणि जीवनसत्त्वेघाम आणि धापा टाकण्यामुळे होणारे नुकसान कमी करण्यासाठी इलेक्ट्रोलाइट्स पूरक घटक म्हणून देणे आवश्यक आहे. वाहतुकीदरम्यान आणि उच्च तापमानामुळे येणारा ताण कमी करण्यासाठी जीवनसत्त्व क (ॲस्कॉर्बिक ॲसिड) शेळ्यांच्या आहारात वापर करणे गरजेचे असते..Monsoon Goat Care : करडांच्या आरोग्याकडे नको दुर्लक्ष.जैविक क्रियाशील वनस्पती आणि औषधी वनस्पतीजिऱ्यासारख्या औषधी वनस्पतींच्या बियांचा अर्क (१ ग्रॅम/लिटर ) या प्रमाणात शेळ्यांच्या आहारात समावेश केल्याने दुधाचे उत्पादन वाढण्यास आणि मिथेन वायूचे उत्सर्जन कमी होण्यास मदत होते. कोठीपोटातील किण्वन प्रक्रियेचा वेग दर वाढविण्यासाठी आणि प्रथिनांचा स्रोत म्हणून मोरिंगा ओलिफेरा पानांची पेंड (१५ टक्यांपर्यंत) देखील प्रभावी असल्याचे दिसून आले आहे..कोठीपोट कार्य सुधारणा करणारे घटकसोडिअम बायकार्बोनेट/ खाण्याचा सोडा, यीस्ट कल्चर आणि प्रोबायोटिक्ससारखे रुमेनमधील सामू स्थिर ठेवण्यास आणि उष्णतेच्या ताणाचा प्रभाव कमी करण्यास मदत करतात..स्निग्ध आम्लेसंरक्षित स्निग्ध पदार्थ /बायपास फॅट किंवा जवसाचे पुरवठा केल्याने ऊर्जा मिळते आणि शरीराचे तापमान संतुलन राखण्यास मदत होऊ शकते..आहारातील योग्य बदलाचे फायदेकरडांच्या वाढीचा वेगकमी प्रथिने असलेल्या आहाराच्या तुलनेत, उच्च प्रथिने असलेला आहार (१४ टक्यांपर्यंत) दिल्यास दैनंदिन वजनातील वाढ अधिक प्रमाणात टिकवून ठेवण्यास मदत होते.परजीवी विरोधी प्रतिकारशक्तीयोग्य पोषण विशेषतः प्रथिनांचे अधिक प्रमाण शेळ्यांची पचनसंस्थेतील परजीवी कृमींविरुद्धची प्रतिकारशक्ती वाढवते, ज्यामुळे शेळ्यांच्या विष्ठेतील परजीवींच्या अंड्यांची संख्या कमी होते..दुधाची गुणवत्तापोषक तत्वांमध्ये योग्य फेरबदल केल्यास उन्हाळ्यात दुधातील फॅट, प्रथिने आणि एकूण घन पदार्थांमध्ये होणारी घट टाळता येते.मिथेनचे प्रमाण कमीटॅनिनसारखे विशिष्ट पूरक पदार्थ वापरल्याने आतड्यांमधील मिथेनचे उत्पादन कमी होऊ शकते.- डॉ. प्रफुल्लकुमार पाटील, ८३२९७३५३१४(पशुवैद्यकीय महाविद्यालय, उदगीर, जि. लातूर).ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
