डॉ. रिचा चिकनकर, डॉ. प्रेरणा घोरपडेCattle Breeding Management: गाय किंवा म्हैस रेतन झाल्यानंतर ‘आता गाभण राहिली असेल’ असे गृहीत धरून अनेक पशुपालक पुढचे नियोजन करतात. काही जण माज पुन्हा आला नाही म्हणून गर्भधारणा झाली असे मानतात. मात्र माज दिसला नाही म्हणजे गर्भधारणा झालीच, असे निश्चितपणे म्हणता येत नाही.दुग्ध व्यवसायात प्रजननातील प्रत्येक दिवस महत्त्वाचा असतो. त्यामुळे रेतनानंतर गर्भधारणा झाली आहे की नाही, हे वेळेवर तपासणे आर्थिकदृष्ट्याही महत्त्वाचे आहे..माज चुकणे म्हणजे गर्भधारणा नव्हेगाय पुन्हा माजावर आली नाही म्हणून ती गाभण आहे, असा निष्कर्ष काढणे योग्य नाही. माजाची लक्षणे स्पष्ट न दिसणे, माज ओळखण्यात झालेली चूक किंवा इतर प्रजननाशी संबंधित कारणांमुळे परिस्थिती वेगळी असू शकते. म्हणून रेतनाची तारीख लिहून ठेवणे ही पहिली पायरी आहे. ही साधी नोंद पुढील व्यवस्थापनासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरते..प्रत्येक जनावरासाठी स्वतंत्र नोंदजनावर क्रमांक (टॅग नंबर)माज सुरू झाल्याची तारीखरेतनाची तारीखवापरलेली रेतमात्रागर्भनिदानाची तारीखगर्भधारणा स्थितीअपेक्षित वेताची तारीख.Deoni Cattle Breeding Success: सिद्धगिरीच्या भ्रूण प्रत्यारोपण केंद्रात देवणीच्या जुळ्या वासरांचा जन्म.वेळेवर गर्भनिदानाचा फायदागर्भधारणा झाली असल्यास गाभण जनावराच्या पोषण, आरोग्य आणि वेतपूर्व व्यवस्थापनाचे नियोजन करता येते. गर्भधारणा झाली नसल्यास ते जनावर पुन्हा योग्य प्रजनन व्यवस्थापनात लवकर आणता येते. यामुळे ‘रिकामे दिवस’ कमी करण्यास मदत होऊ शकते..माज ओळखणे महत्त्वाचेमाजाची लक्षणे प्रत्येक जनावरात समान दिसतीलच असे नाही. अस्वस्थता, इतर जनावरांवर चढणे किंवा चढू देणे, योनीमार्गातून चिकट स्राव, वर्तनातील बदल किंवा दूध उत्पादनातील बदल अशी विविध लक्षणे दिसू शकतात. त्यामुळे गोठ्यातील जनावरांचे निरीक्षण करणाऱ्या व्यक्तीला माजाची लक्षणे ओळखण्याचे प्रशिक्षण असणे आवश्यक आहे..Goat Pregnancy Diagnosis: शेळी, मेंढीमधील गर्भनिदान.यशस्वी प्रजनन म्हणजे केवळ गर्भधारणा होणे नव्हे. निरोगी गर्भाची वाढ, सुरक्षित वेत आणि निरोगी वासराचा जन्म या सर्व गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत. गाभण जनावरासाठी योग्य पोषण, खनिज मिश्रण, लसीकरण, जंत नियंत्रण आणि वेतपूर्व व्यवस्थापनाचे नियोजन पशुवैद्यकांच्या सल्ल्याने करावे..कृत्रिम रेतनासाठी नोंदणीकृत सेवागोजातीय प्रजनन सेवांच्या गुणवत्तेसाठी योग्य प्रशिक्षण आणि अधिकृत व्यवस्था महत्त्वाची आहे. महाराष्ट्रात गोजातीय प्रजननाशी संबंधित सेवा, कृत्रिम रेतन केंद्र , भ्रूण प्रत्यारोपण केंद्र आणि प्रशिक्षण संस्थांच्या नोंदणीसाठी नियामक व्यवस्था करण्यात आली आहे. त्यामुळे पशुपालकांनी शक्यतो नोंदणीकृत आणि प्रशिक्षित सेवा पुरवठादारामार्फतच प्रजनन सेवा घ्यावी.- डॉ. रिचा चिकनकर ७७७५८६०५८९(लेखिका वाशीम येथे पशुधन विकास अधिकारी आहेत.).ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
