तयारी रब्बी हंगामाची...

खरीप पिकांच्या काढणीनंतर रब्बी हंगामासाठी पूर्वमशागतीची कामे गरजेनुसार कमीत कमी प्रमाणात करावी, जेणे करून पृष्टभागातील ओलावा कमी होणार नाही. सलग पिकाच्या ऐवजी आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब केल्यास उत्पादनामध्ये स्थिरता येते. जिरायती परिस्थितीत जास्त उत्पादन देणाऱ्या आणि वातावरणातील बदलाला कमी बळी पडणाऱ्या, कमी ओलाव्यावर उत्पादन देणाऱ्या सुधारित व संकरित जातींची निवड करावी. रब्बी हंगामात जिरायती परिस्थितीमध्ये नैसर्गिक घटकांचा जास्तीत जास्त फायदा होण्यासाठी आंतरपिक आणि दुबार पीक पद्धतींचा अवलंब करावा. रब्बी हंगामात सलग पिकाच्या ऐवजी आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब केल्यास उत्पादनामध्ये स्थिरता येते तसेच हेक्टरी अधिक उत्पादन मिळून जास्त प्रमाणात नफा मिळतो. रब्बी हंगामातील आंतरपीक पद्धतीमध्ये रब्बी ज्वारी आणि हरभरा (६:३) आणि रब्बी ज्वारी आणि करडई (६:३) या आंतरपीक पद्धती अधिक आर्थिकदृष्ट्या फायदेशीर आहेत. आंतरपीक पद्धती

1. रब्बी ज्वारी आणि करडई ही आंतरपीक पद्धती ज्या क्षेत्रात रब्बी ज्वारी मोठ्या प्रमाणात घेण्यात येते अशा क्षेत्रासाठी शिफारस करण्यात आलेली आहे. वातावरणातील उष्णतामानाच्या तफावतीमुळे ज्वारी किंवा करडई सलग पिकात येणारी घट आंतरपीक पद्धतीत कमी होऊन उत्पादनात स्थिरता येते. ही आंतरपीक पध्दत ६:३ या ओळीच्या प्रमाणात घेण्यात यावी.
2. करडई अाणि हरभरा : मध्यम ते भारी जमिनीसाठी या आंतरपीक पद्धतीची शिफारस करण्यात आलेली आहे. ४:२ किंवा ६:३ ओळीच्या प्रमाणात ही आंतरपीक पद्धती घेतल्यास जास्त फायदा होतो.

जमिनीच्या प्रकारानुसार पिके आणि पीक पद्धती ः

योग्य जातींची निवड जिरायती परीस्थितीत जास्त उत्पादन देणाऱ्या आणि वातावरणातील बदलाला कमी बळी पडणाऱ्या, कमी ओलाव्यावर उत्पादन देणाऱ्या सुधारित व संकरित जातींची निवड करावी. सुधारित /संकरित जाती

1. रब्बी ज्वारी ः मालदांडी ३५-१, एसपीव्ही-६५५, एसपीव्ही-८३९, फुले यशोदा (एसपीव्ही-१३५९), परभणी मोती (एसपीव्ही - १४११), स्वाती (एसपीव्ही - ५०४), परभणी ज्योती
2. सूर्यफूल ः मॉर्डन, एससीएच-३५, ई.सी.६८४१४, एलएसएफएच-१७१
3. करडई ः भीमा, शारदा, तारा, एन-६२-८, अनेगिरी, नारी - ६, पीबीएनएस-१२, पीबीएनएस-४०, पीबीएनएस-८६
4. हरभराः विजय, बीडीएन-९-३, विशाल, फुले जी - १२, दिग्विजय, विराट
5. जवस -एनआय-२०७, एस-३६, एलएसएल-९३

योग्य वेळी पेरणी ः

पीक - पेरणीचा योग्य कालावधी रब्बी ज्वारी - ३० सप्टेंबर ते २० ऑक्टोबर सूर्यफूल -२० सप्टेंबर ते १० ऑक्टोबर करडई - ३० सप्टेंबर ते १० ऑक्टोबर हरभरा - ३० सप्टेंबर ते २० ऑक्टोबर जवस - २० सप्टेंबर ते १० ऑक्टोबर लागवडीचे नियोजन ः

संपर्क ः डॉ. भगवान आसेवार, ९४२००३७३५९ अखिल भारतीय समन्वयित कोरडवाहू शेती संशोधन प्रकल्प, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी.