शेतकरी ः रामदास लेंडेगाव ः खैरगाव, ता. नरखेड, जि. नागपूरसंत्रा लागवड ः दोन एकर संत्रा झाडे ः ३१० नागपूर जिल्ह्यातील खैरगाव (ता. नरखेड) येथील रामदास लेंडे यांच्या कुटुंबाची चार एकर शेती आहे. त्यातील दोन एकरांवर संत्रा लागवड आहे. ही लागवड सोळा वर्षे जुनी आहे. हा भाग भारी प्रकारातील जमिनीचा असल्याने त्यानुसार बागेत पाणी व इतर व्यवस्थापनाचे नियोजन करावे लागते. जमीन भारी असल्यामुळे मृग ऐवजी आंबिया बहर धरण्याचे नियोजन त्यांचे असते. लेंडे यांच्या बागेत शून्य मशागत पद्धतीचा अवलंब करण्यात आलेला आहे. मागील हंगामात पाऊस अधिक झाल्याने बहुतांश संत्रापट्ट्यात मोठ्या प्रमाणावर फळगळ झाली. परंतु लेंडे यांच्या बागेत शून्य मशागत पद्धतीचा अवलंब केल्याने त्याचा फारसा परिणाम जाणवला नाही. फळगळ नियंत्रणात राहिली. त्यामुळे इतर बागायतदारांच्या तुलनेत संत्रा विक्रीतून चांगले उत्पन्न हाती आले असल्याचे श्री. लेंडे सांगतात..शून्य मशागत तंत्राचा अवलंबसंत्रा झाडाची मुळे ही तंतुमय असल्याने जमिनीत जास्त खोलवर रुजत नाहीत. त्यामुळे संत्रा बागेत ट्रॅक्टर किंवा इतर माध्यमातून आंतरमशागत केल्यास ही तंतुमय मुळे तुटण्याची शक्यता असते. याच कारणामुळे मागील सहा वर्षांपासून बागेत शून्य मशागत पद्धतीचा अवलंब करण्यात आला आहे. त्यामुळे बागेत तण नियंत्रणासाठी तणनाशकांचा अवलंब करण्यास प्राधान्य दिले जाते..Orange Farming Success: संघर्षातून बहरली संत्र्याची बाग.अन्नद्रव्ये व्यवस्थापनजमिनीत सूक्ष्मजीवांची संख्या अधिक असल्यास त्याचे उत्तम परिणाम जमिनीचे आरोग्य राखण्यात दिसून येतो, असा त्यांचा अनुभव आहे. त्यामुळे दरवर्षी एकरी दोन ट्रॉली प्रमाणे चांगले कुजलेले शेणखत बागेमध्ये वापरले जाते. सोबतच जून महिन्यात १०:२६:२६ यांची प्रति झाड प्रमाणे मात्रा दिल्या जातात. यासोबतच सूक्ष्म अन्नद्रव्ये देखील शिफारशीत मात्रेत देण्यावर भर दिला जातो..सिंचन व्यवस्थारामदास लेंडे यांचे माझे बंधू चंद्रशेखर यांचे शेत दोन किमीवर आहे. त्या शिवारात बोअरवेल आणि विहिरीची सोय आहे. तेथून रामदास यांच्या संत्रा बागेपर्यंत जलवाहिनीच्या माध्यमातून सिंचनाची सोय करण्यात आली आहे. या पाण्याचा उपयोग संत्रा बागेतील झाडांना सिंचनासाठी केला जातो. बागेत पाणी देण्याकरिता पाटपाणी पद्धतीचा अवलंब केला आहे. भारी जमीन असल्याने ठिबकद्वारे पाण्याची अपेक्षित उपलब्धता जमिनीला होत नाही. त्यामुळे पाट पाणी पद्धती फायदेशीर ठरत असल्याचे रामदास सांगतात..Orange Farming: अभिनेते भारत गणेशपुरे यांनी जाणून घेतले संत्रा शेतीचे तंत्र.आंबिया बहराचे नियोजनभारी जमीन असल्यामुळे आंबिया बहरातून उत्पादन घेण्याचा प्रयत्न असतो. त्याकरिता नोव्हेंबरमध्ये संत्रा फळे झाडावर असताना बागेला पाणी दिले जाते. त्यानंतर साधारणतः दुसऱ्या आठवड्यात बाग ताणावर सोडली जाते.जानेवारीच्या पहिल्या आठवड्यात बागेतील वाढलेल्या फांद्यांची (सल) छाटणी केली जाते. जेणेकरून हवा खेळती राहील आणि पुरेशा सूर्यप्रकाश झाडांना उपलब्ध होईल. छाटणीवेळी झाडांना इजा होणार नाही याची काळजी घेतली जाते. छाटणी केल्यानंतर बुरशीजन्य रोगांचा प्रादुर्भाव होऊ नये, यासाठी बुरशीनाशकांचा फवारणीद्वारे वापर केला जातो..ताण तोडतेवेळी पाटपाणी पद्धतीने पाणी दिले जाते. या दरम्यान मावा, तुडतुडे या किडींचा प्रादुर्भाव वाढण्याची शक्यता असते. त्यांच्या नियंत्रणाकरिता रासायनिक कीटकनाशकांची फवारणी घेतली जाते.जुलैच्या सुरुवातीला शिफारशीत बुरशीनाशकांचा आळवणीद्वारे वापर केला जातो.साधारणतः ऑगस्टमध्ये ट्रायकोडर्मा, स्युडोमोनसचा आळवणीद्वारे वापर केला जातो.बागेतील झाडांचे कीड-रोगांच्या प्रादुर्भावासाठी नियमितपणे निरिक्षण केले जाते. त्यानुसार रासायनिक कीटकनाशक फवारणीचा अंदाज घेऊन निर्णय घेतला जातो..मागील कामकाजबाग ताणावर असल्याने झाडावरील अतिरिक्त फांद्याची छाटणी, सल काढण्याची कार्यवाही करण्यात आली.सल काढल्यामुळे झाडाला जखमा होऊन बुरशीचा प्रादुर्भाव होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन ब्लू कॉपरची फवारणी केली आहे. चांगले कुजलेल्या शेणखताची प्रति झाड मात्रा दिली आहे.साधारण १८ जानेवारीनंतर बागेला पाणी देऊन ताण तोडण्यात आला. तत्पूर्वी १०:२६:२६ या खतासह सूक्ष्म अन्नद्रव्यांच्या मात्रा देखील मात्रा देण्यात आल्या..आगामी कामकाजझाडावर फुटणाऱ्या नवतीवर मावा, तुडतुडे किडीचा प्रादुर्भाव होण्याची शक्यता असते. त्यासाठी शिफारशीत रासायनिक कीटकनाशकांची फवारणी घेतली जाईल.साधारण २० ते २५ दिवसांच्या अंतराने पाटपाणी दिले जाईल. आवश्यकतेनुसार तणनाशक फवारणी घेतली जाईल.- रामदास लेंडे, ९२२६५८३४२१(शब्दांकन ः विनोद इंगोले).ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
