कृष्णा काळे, स्वाती पोतदारA Fruit Beneficial for Health: भोपळा हे आरोग्यासाठी फायदेशीर असलेले फळ आहे. भोपळा हा मुख्यतः केशरी रंगाचा दिसतो, पण काही भोपळे पांढरे, पिवळे किंवा हिरव्या रंगाचे देखील असतात. भोपळा चवीला हलका गोड असून पोषणमुल्यांनी परिपूर्ण असतो. भोपळ्याचे सेवन केल्याने पचन चांगले राहते आणि आरोग्य सुधारते. भोपळ्यामध्ये अनेक जीवनसत्त्वे असतात. .विशेषत: जीवनसत्त्वे ‘अ’, तंतुमय पदार्थ, अँटिऑक्सिडंट मुबलक प्रमाणात असतात. भोपळ्याच्या बियांमध्ये शरीराला आवश्यक पोषक घटक मुबलक प्रमाणात असतात. त्यामुळे भोपळ्याचे सेवनही आरोग्याच्या दृष्टीने अत्यंत फायदेशीर ठरते. भोपळ्याची चव थोडी वेगळी असल्याने गोड आणि तिखट दोन्ही प्रकारच्या पदार्थांमध्ये भोपळा चवीला चांगला लागतो..मूल्यवर्धित पदार्थगरपिकलेला भोपळा स्वच्छ पाण्याने धुवून घ्यावा. नंतर त्यांची साल काढून काप करावेत. त्यातील बिया वेगळ्या काढून घ्याव्यात. भोपळा शिजवण्यासाठी प्रेशर कुकरमध्ये ठेवून १ शिट्टी काढावी. त्यानंतर भोपळ्याचे तुकडे मिक्सरमधून फिरवून त्याचा गर काढावा. तयार गर स्वच्छ कापडातून घट्ट पिळून गाळून घ्यावा. या मिश्रणामध्ये मीठ २ ग्रॅम, साखर २५० ग्रॅम आणि लिंबाचा रस घालून चांगले मिसळून घ्यावे. तयार मिश्रण मंद आचेवर ५ मिनिटे ठेवावे. त्यानंतर तयार भोपळा गर निर्जंतुक बाटलीत भरून बाटल्या सीलबंद कराव्यात. भोपळा गराच्या बाटल्या थंड व कोरड्या जागी साठवाव्यात..Pumpkin Farming : नवरात्रोत्सवात डांगर खाताहेत चांगला भाव .जॅमभोपळा स्वच्छ पाण्याने धुवून त्याची साल काढून काप करावेत. त्यातील बिया वेगळ्या काढून घ्याव्यात. नंतर भोपळ्याचे लहान तुकडे करून मिक्सरमधून बारीक करून घ्यावेत. त्यानंतर एका पातेल्यात १ किलो साखर आणि १ किलो भोपळा गर शिजवण्यास ठेवून द्यावा. हे सर्व मिश्रण एकत्र मिसळून साधारण ६८.५ डिग्री ब्रिक्स येईपर्यंत मंद आचेवर शिजवावे. हे मिश्रण शिजत असताना त्यात सायट्रिक आम्ल ४ ग्रॅम प्रमाणे मिसळून मिश्रण सतत ढवळत राहावे. मिश्रणास अपेक्षित घट्टपणा आल्यानंतर गॅस बंद करावा. तयार जॅम गरम असतानाच निर्जंतुक काचेच्या बरणीत भरावा. बरणीचे झाकण पॅराफिन वॅक्सने सील करून बाटल्या थंड व कोरड्या जागी साठवाव्यात..बर्फीभोपळा स्वच्छ पाण्याने धुवून त्यावरील साल काढून काप करावेत. त्यातील बिया काढून घ्याव्यात. त्यानंतर १०० ग्रॅम भोपळा गर, ६० ग्रॅम खोबरे, ६० ग्रॅम साखर यांचे २५ मि.लि. दुधासोबत मिश्रण तयार करावे. गॅसवर मंद आचेवर मिश्रणाला घट्टपणा येईपर्यंत साधारण १० ते १५ मिनिटे गरम करावे. घट्टपणा आल्यानंतर उष्णता देणे बंद करावे. दुसऱ्या बाजूला ट्रेमध्ये तुपाचे लेप लावून त्यावर तयार वरील मिश्रणाचा जाड थर तयार करून घ्यावा. हा थर थंड करून बर्फीच्या आकारात कापून घ्यावेत..भोपळा पावडरभोपळा पावडर ही आरोग्यासाठी अत्यंत गुणकारी असते. त्या पावडरला बाजारपेठेत मोठ्या प्रमाणावर मागणी आहे. पावडर तयार करण्यासाठी पूर्ण वाढ झालेला भोपळा निवडावा. भोपळा पाण्याने स्वच्छ धुवून किंवा ओल्या, स्वच्छ फडक्याने पुसून घ्यावा. त्यानंतर चाकूने फळांची साल काढून त्याचे काप करावेत. त्यातील बिया बाजूला काढून घ्याव्यात. भोपळ्याचे काप ट्रे मध्ये पातळ पसरून घ्यावेत. हा ट्रे ड्रायरमध्ये ५५ ते ६० अंश सेल्सिअस तापमानास ठेवून द्यावा. किंवा सूर्यप्रकाशात चांगला वाळवून घ्यावा. त्यानंतर वाळलेल्या भोपळ्याचे काप ग्राईंडरच्या मदतीने पावडर तयार करावी. तयार भोपळा पावडर पिशव्यांमध्ये हवाबंद करून कोरड्या जागी साठवून ठेवावी..Banana Processing Foods: कच्च्या केळीपासून पीठ, चिप्स निर्मिती .भोपळा आर. टी. एस.आर. टी. एस. म्हणजे तहान शमविणारे, पचनाला हलके, भूक वाढविणारे ‘रेडी टू सर्व्ह’ पेय. असे पेय विविध फळांपासून बनविता येते. भोपळ्यापासून देखील आर.टी.एस. बनविता येते.प्रथम भोपळा स्वच्छ धुऊन त्याची साल काढून काप करावेत. भोपळ्याचे कापलेले तुकडे मिक्सरमधून फिरवून गर तयार करावा. एक लिटर आरटीएस तयार करण्यासाठी साधारण ८५० मिलि पाण्यात १२० ग्रॅम साखर ढवळून त्यात ०.५ ग्रॅम सायट्रिक आम्ल व १६० ग्रॅम भोपळा गर मिसळून १० ते १५ मिनिटे मंद आचेवर उकळून गाळून घ्यावा. तयार भोपळा आर.टी.एस. थंड करून बाटल्यांमध्ये भरून ठेवावे..पोषणमूल्य (प्रति १०० ग्रॅम)कॅलरीज : २६प्रथिने : १ ग्रॅमकर्बोदके : ७ ग्रॅमतंतुमय पदार्थ : ०.५ ग्रॅमशर्करा : २.८ ग्रॅमअ जीवनसत्त्व : ८५१ एमसीजी (दैनिक मूल्याच्या सुमारे ९५ टक्के)क जीवनसत्त्व : ९ मिलिग्रॅम (दैनिक मूल्याच्या १० टक्के)पोटॅशिअम : ३४० मिलिग्रॅम (दैनिक मूल्याच्या ७ टक्के)मॅग्नेशिअम : १२ मिलिग्रॅम (दैनिक मूल्याच्या ३ टक्के).आरोग्यदायी गुणधर्मवजन कमी करण्यासाठी उपयुक्त भोपळा आणि बियांचे सेवन उत्तम मानले जाते. भोपळ्यामध्ये कॅलरीचे प्रमाण कमी आणि तंतुमय पदार्थांचे प्रमाण जास्त असते. भोपळ्याच्या बियांमध्ये विविध पोषक घटक असून शरीरास पोषकतत्त्वांची उपलब्धता होते. त्यामुळे भूक लागण्याची भावना होत नाही. तसेच पचनसंस्थेचे कार्य सुरळीत पार पाडण्यास मदत करते..भोपळ्यामध्ये अँटिऑक्सिडंट्स, झिंक आणि मॅग्नेशिअम मुबलक प्रमाणात असतात. त्यामुळे हृदयाचे आरोग्य उत्तम राखण्यास मदत करतात. तसेच रक्तदाब आणि कोलेस्ट्रॉलची पातळी नियंत्रित ठेवण्यास मदत करतात.डोळ्यांचे आरोग्य राखण्यासाठी देखील भोपळ्याचे सेवन गुणकारी मानले जाते.भोपळा जीवनसत्त्वे आणि खनिजांनी समृद्ध असून रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत राखण्यास मदत करतात.त्वचेचे आरोग्य राखण्यासाठी भोपळा सेवन फायदेशीर ठरते.- कृष्णा काळे, ८८०५९६८५३६(लेखक अन्नप्रक्रिया तज्ज्ञ आहेत).ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
