Crop Yield Increase : स्मार्ट कोटिंग सीड तंत्रज्ञानामुळे पिकांच्या उत्पादनात ३७ टक्क्यांपर्यंत वाढ होऊ शकते, असा दावा भारतीय कृषी संशोधन परिषदेने केला आहे. हैदराबाद येथील भारतीय तेलबिया संशोधन संस्था अर्थात आयआयओआरने नुकतेच 'बायोपॉलिमर' आधारित स्मार्ट सीड कोटिंग तंत्रज्ञान विकसित करून त्याचे प्रात्यक्षिक सादर केले. .या तंत्रज्ञानामुळे बियाण्यांची गुणवत्ता, उगवणक्षमता आणि विविध जैविक तसेच अजैविक ताणांविरुद्धची प्रतिकारक्षमता वाढण्यास मदत होणार असल्याचे केंद्र सरकारने प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनात म्हटले आहे..चाचणी कोणत्या पिकांवर?आयसीएआरने दिलेल्या माहितीनुसार, या तंत्रज्ञानाची सोयाबीन, मका, भुईमूग, हरभरा, कापूस, मोहरी आणि तूर या सात प्रमुख पिकांवर क्षेत्रीय चाचणी घेण्यात आली. या चाचण्यांमध्ये स्मार्ट कोटिंग केलेल्या बियाण्यांपासून घेतलेल्या पिकांचे उत्पादन कोटिंग न केलेल्या बियाण्यांच्या तुलनेत १२ ते ३७ टक्क्यांनी अधिक असल्याचे दिसून आले आहे. तेलंगणामधील प्रात्यक्षिकांमध्ये भुईमूग आणि सोयाबीन पिकांच्या उत्पादनात पारंपरिक शेती पद्धतींच्या तुलनेत सुमारे ३० टक्क्यांची वाढ नोंदवण्यात आली आहे..२०२५-२६ मधील चाचण्यांमध्ये स्मार्ट सीड कोटिंग वापरलेल्या भुईमूग पिकाचे उत्पादन उन्हाळ्यात प्रति हेक्टर १.८ टन, खरीपात २.२६ टन आणि रब्बीत २.४ टन इतके मिळाले आहे. त्यामुळे या तंत्रज्ञानामुळे भुईमूगाचे उत्पादन वाढण्यास मदत होत असल्याचे दिसून आले..तसेच खरीप सोयाबीनचे उत्पादन १.०२ टन प्रति हेक्टर झाल्याचे दिसले आहे. तर रब्बी हंगामातील मोहरीचे उत्पादन १.४६ टन प्रति हेक्टर, सूर्यफुलाचे उत्पादन १ ते १.३५ टन प्रति हेक्टर, एरंडीचे उत्पादन १.९८ टन प्रति हेक्टर, तर तिळाचे उत्पादन ०.५ ते ०.९ टन प्रति हेक्टर इतके निघाल्याचा दावा आयसीएआरने केला आहे..आयसीएआरच्या माहितीनुसार, या तंत्रज्ञानामध्ये बियाण्यांवर जैवविघटनशील थर चढवला जातो. हा विशेष थर बियाण्याभोवती संरक्षक कवच म्हणून काम करतो. या थरामध्ये उपयुक्त सूक्ष्मजीव, पोषकद्रव्ये आणि पीक संरक्षणासाठी आवश्यक घटक समाविष्ट केले जातात. हे घटक थेट बियाणे आणि मातीच्या संर्पकात उपलब्ध होतात. त्यामुळे बियाण्यांची उगवण क्षमता सुधारते, रोपांची सुरुवातीची वाढ अधिक जोमदार होते आणि पिकांच्या वाढीसाठी आवश्यक पोषण व संरक्षण योग्य ठिकाणी आणि योग्य वेळी उपलब्ध होते..आयसीएआरने स्पष्ट केले की, या स्मार्ट सीड कोटिंग तंत्रज्ञानाला भारतात पेटंट मिळाले आहे. भारतात पिकांच्या सुरुवातीच्या वाढीच्या टप्प्यात रोपांची नीट उगवण होत नसल्याचे दिसून आली आहे. पिकांसाठी इतर सर्व परिस्थिती अनुकूल असतानाही सुरुवातीच्या टप्प्यातील कमकुवत वाढ किंवा कमी उगवण यामुळे अंतिम उत्पादनावर नकारात्मक परिणाम होतो. याच समस्येवर उपाय म्हणून हे तंत्रज्ञान विकसित करण्यात आले आहे..स्मार्ट सीड तंत्रज्ञान पिकांना गरजेचे असलेले संरक्षण, पोषण आणि जैविक सहाय्य नेमक्या त्या ठिकाणी आणि त्याच वेळी उपलब्ध करून देते. तसेच तंत्रज्ञान केवळ तेलबिया पिकांपुरते मर्यादित नसून तृणधान्य पिके, भरडधान्ये, कडधान्ये, भाजीपाला पिके तसेच फळबाग आणि उद्यानविद्या पिके यांच्यासाठीही वापर करता येऊ शकतो, असा दावा आयसीएआरने केला आहे..कोरडवाहूसाठी फायदेशीरआयसीएआरच्या मते, हे तंत्रज्ञान विशेषतः कोरडवाहू शेतीसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरू शकते. भारतातील शेती अजूनही पावसावर अवलंबून आहे आणि अनियमित मॉन्सून, दुष्काळ, पावसाचे खंड आणि हवामानातील बदलांमुळे या क्षेत्रांना मोठ्या प्रमाणावर धोका निर्माण होतो. अशा परिस्थितीत बियाण्यांची उगवण आणि सुरुवातीची वाढ मजबूत ठेवण्यासाठी स्मार्ट सीड कोटिंग महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते. त्यामुळे पावसातील अनिश्चिततेचा फटका कमी होण्यास मदत होऊ शकते..या तंत्रज्ञानाचा लाभ देशभरातील अधिकाधिक शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी आयसीएआरने राज्य बियाणे महामंडळे, शेतकरी उत्पादक कंपन्या आणि खासगी बियाणे कंपन्या यांच्याशी भागीदारी करण्याची तयारी सुरू केली आहे..Seed Multiplication Centres: तालुका बीजगुणन केंद्रे वाऱ्यावर.देशातील विविध कृषी-हवामान क्षेत्रांमध्ये हे तंत्रज्ञान मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध करून देण्याचा आयसीएआरचा मानस आहे. विशेषतः अल्पभूधारक शेतकऱ्यांपर्यंत या स्मार्ट सीड कोटिंग तंत्रज्ञानाचा लाभ पोहोचवून उत्पादनवाढ, पिकांची स्थिरता आणि हवामान बदलाच्या परिणामांशी सामना करण्याची क्षमता वाढवण्याचे उद्दिष्ट संस्थेने ठेवल्याचे नमूद केले आहे..ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
