डॉ. सतीलाल पाटीलआधुनिक तंत्रज्ञानाने असे चष्मे आणलेत, की ते लावून शेतात फिरलात की हॉलिवूडमधील सुपरहीरोसारखं सगळं शिवार तुमच्याशी बोलू लागेल. या तंत्रज्ञानाचा म्हणतात ‘स्मार्ट ग्लासेस’ म्हणजे ‘हुशार चष्मे’. हे नुसते उन्हात लावायचे गॉगल नसून लवकरच शेतकऱ्याचा ‘दुसरा मेंदू’ बनणार आहेत. फक्त या मेंदूचा योग्य उपयोग करायला हवा..पूर्वी आपल्याकडे असा समज होता की, ‘नाकावर चष्मा लागला की समजावं पोरगं लय हुशार झालं!’ पण अलीकडे मोबाईलवर गेम खेळून आणि टीव्ही बघून प्रगती पुस्तकात 'भोपळा' मिळवणाऱ्यांच्या नाकावरही जाड भिंगाचे चष्मे चढलेत. त्यामुळे चष्म्याच्या इज्जतीचा पार फालुदा झालाय. पण थांबा! याच चष्म्याने स्मार्ट बनून शेतकऱ्याला स्मार्ट बनवण्याचा घाट घातलाय, हे आपल्याला माहितीये का? आधुनिक तंत्रज्ञानाने असे चष्मे आणलेत, की ते लावून शेतात फिरलात की हॉलिवूडमधील सुपरहिरो सारखं सगळं शिवार तुमच्याशी बोलू लागेल. या तंत्रज्ञानाला म्हणतात ‘स्मार्ट ग्लासेस’ म्हणजेच ‘हुशार चष्मे’. हे नुसते उन्हात लावायचे गॉगल नसून लवकरच शेतकऱ्याचा ‘दुसरा मेंदू’ बनणार आहेत..Smart Farming: शेतीला मिळतोय ‘डिजिटल’चा पहारा.‘स्मार्ट ग्लासेस’चा शेती व्यवस्थापनात वापरसध्या बाजारात उपलब्ध असलेल्या हुशार चष्म्यांमुळे, शेत एक प्रकारचं ‘डॅशबोर्ड’ झाले आहे. चष्मा लावून शेतात बघितलं, की कुठे पाण्याचा ताण पडलाय, कुठे नत्र कमी आहे आणि कोणत्या झाडाच्या मागे कीड लपून बसली आहे, हे चष्मा आपल्याला सांगेल. अगदी एखादा फुटलेला पाईप शोधायला आता अख्खं रान तुडवायची गरज नाही, ड्रोनमधील कॅमेऱ्याशी संपर्क साधून, चष्मा फुटलेला पाइप आणि नशीब दोन्हीही सांधायला मदत करेल..अचूक फवारणी करायला हा हुशार चष्मा मदत करेल. कुठे आणि किती कीडनाशक फवारायचे, हे देखील चष्मा सांगेल. तीर्थ शिंपडल्यागत शॉर्टकटने फवारून, पूर्ण मजुरी घेणाऱ्या मजुराला चष्मा त्याने कुठे कामचोरी केलीय हे सांगेल. कुठे आणि किती फवारायचे याचे बिनचूक मार्गदर्शन करेल. काही ट्रॅक्टर कंपन्यांनी हे तंत्रज्ञान आणलंय, यामुळे ४० टक्क्यांनी कीडनाशकांच्या फवारणीचा खर्च कमी होईल असा त्यांचा दावा आहे. हाच चष्मा पिकाचे निदान करून, काय फवारायचे आणि काय फवारू नये याचा देखील सल्ला देईल. त्यामुळे चुकीचा सल्ला देऊन शेतकऱ्याला गार करणारे सल्लागार आणि त्यांच्याशी साटंलोटं करणाऱ्या कंपन्या, विक्रेते यांचे गरम होणारे खिसे, हे दोन्हीही गार होतील यात शंका नाही. म्हणजे पंढरपेशा खिसेकापूंपासून ‘हुशार चष्मा’ हुशारीने आपल्याला सावध करेल.या चष्म्यामुळे जनावरं देखील डिजिटल होताहेत. गाईच्या कानावरचा टॅग किंवा क्यूआर कोड स्कॅन केला, की चष्म्यात तिचा अख्खा बायोडाटा येणार. गाय कधी गाभण राहणार, कधी विणार आहे , बाळबाळंतिणीची तब्येत कशी आहे, तिने किती दूध दिलं? यासारख्या माहितीची जंत्री आपल्या डोळ्यासमोर चष्मा घेऊन येईल..MoU For Smart Farming: महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ,बायफ संस्थेत संशोधनासाठी करार.अक्कल हुशारी महत्त्वाची...या हुशार चष्म्याच्या भविष्याचे मजेदार चित्र डोळ्यासमोर येतंय. शेतमजुरांच्या समस्येतून शेतकऱ्याची सुटका झालीय. स्मार्ट चष्म्यांनी शेतकऱ्याशी संपर्क साधत रोबोट शेतात कामं करताहेत आणि सरकारी मदत घेऊन, बांधावर बसून मजूर मोबाईलमध्ये स्क्रोलिंग करत बसलेत. रेशनवर मोबाइलचा रिचार्ज मिळावा अशी सरकार दरबारी मागणी केल्याची उडती खबर देखील व्हाट्सअप बातमीपत्रामार्फत त्याच्यापर्यंत पोहोचली आहे..येत्या काळात शेतकऱ्याला अगदी उतारवायापर्यंत सक्रिय पद्धतीने शेती करण्यास हे तंत्रज्ञान मदत करेल. तसंही जगभरात, शेतकऱ्याची तरुण मुले शहरातील चकाचक ऑफिसकडे पळताहेत आणि शेतकरी वयोवृद्ध होतोय. पण हे हुशार चष्मे वयस्कर शेतकऱ्याचे श्रम कमी करतील आणि तिच्यापासून दूर पाळणाऱ्यांच्या डोळ्यात अंजन घालतील यात शंका नाही. पगारावरील आयकर वाचविण्यासाठी आटापिटा करणाऱ्या या शहरी बळीपुत्राचे पाय, टॅक्स फ्री शेती व्यवसायाकडे वळायची हुशारी हा चष्मा देईल असा विश्वास वाटतो.थोडक्यात सांगायचं तर हा स्मार्ट चष्मा शेतकऱ्याचा दुसरा मेंदू असेल. फक्त या मेंदूचा योग्य उपयोग करायला हवा. जसा मोबाइलचा वापर ‘ॲग्रोवन’सारखे माहितीपूर्ण लेख वाचायला देखील होतो आणि शेजाऱ्याची चुगली करण्यासाठीसाठी सुद्धा. तसाचा हा हुशार चष्मादेखील अक्कल हुशारीने वापरला पाहिजे. शेतीत नुकताच चंचुप्रवेश करणारा हा ‘हुशार चष्मा’ आपल्याला हुशारच नाही तर शहाणे बनविणार आहे..Smart Farming: स्मार्ट शेतीमधील नवे तंत्रज्ञान.भविष्यातील चित्रतंत्रज्ञानाच्या या गोष्टी काही प्रमाणात वर्तमानात घडताहेत आणि येत्या वर्षा दोन वर्षांत अजून वेगाने विकसित होतील. पण या हुशार चष्म्याचा भविष्यात कसा उपयोग होईल याचा थोडासा अंदाजी ऊहापोह करूयात. भविष्यात कोणत्या झाडाचे फळ तयार होणार आहे, कोणते अपरिपक्व आहे, कोणते फळ किडके आहे, हे चष्मा त्यात बसविलेल्या सेन्सर वरून सांगेल. त्यामुळे व्यापाऱ्याला ‘माल खराब लागला म्हणून पैसे कापले’ ही सबब सांगता येणार नाही. म्हणजे व्यापाऱ्यांना सबबी शोधण्यासाठी ‘एआय’ची मदत घ्यावी लागेल, असं दिसतंय..ग्राहकाला चष्म्याच्या माध्यमातून शेतातील झाडाझाडांपर्यंत सैर करवता येईल. किती आणि कोणती फवारणी केली आहे, हे त्याला त्याच्या चष्म्यातून कळेल. पिकाचे वाण कोणते, कधी लागवड केली होती वगैरे माहिती समजेल. अवजारे आणि यंत्रांची दुरुस्ती आता घरच्या घरी चष्मा घालून करता येईल. ट्रॅक्टर बिघडला तर मेकॅनिकची वाट बघत बसायची गरज नाही. चष्मा घाला, तो तुम्हाला हवेत चित्रं दाखवून कोणता नट बोल्ट, कुठे फिट करायचा, वायर जोडायची आणि फ्यूज कसा बसवायचा हे शिकवेल. म्हणजे आपल्या अज्ञानामुळे लूज कनेक्शन घट्ट करून सुरू होऊ शकणारी बॅटरी बदलून, स्वतःचा खिसा चार्ज करणाऱ्या मेकॅनिकची फसवेगिरी टाळायची हुशारी चष्मा देईल..Smart Farming: संकल्पना शेडनेट हाउसची....अजून थोडं पुढे गेलो तर हुशार चष्म्याचा विस्मयकारक भविष्यकाळ समोर येईल. हुशार चष्मा घालून शेतात फिरताना पिके तुमच्याशी गप्पा मारतील. ‘माझ्या सोटमुळात सूत्रकृमींचा प्रादुर्भाव झालाय राव, जरा उपचाराचं बघा की’ असे आर्जव एखाद झाड करेल. दुसरं झाड म्हणेल ‘मालक, तहान लागलेय, माझा बंद पडलेला ड्रीपर सुरू करा म्हणजे मला पाणी मिळेल’. डाळिंब तोडणीस तयार झाली आहेत का? फळांची तोड कधी करायची, आपल्या जवळच्या मंडईत फळांचा काय बाजारभाव आहे आणि त्यानुसार काढणीसाठी किती धीर धरता येईल? ही हुशारी देखील चष्म्यामुळे येईल. या चष्म्यांमुळे जमिनीखालची दृष्टीआडची सृष्टी देखील नजरेत येईल. मुळांना काही रोग झालाय का? कीड लागलीय का? हे जमिनीखाली न खणता, रोप न उपटता चष्म्यातून दिसेल. म्हणजे पिकाच्या मुळांचा एक्सरे झाला म्हणायचं की..स्मार्ट चष्म्यांचे प्रकारकॅमेरा स्मार्ट ग्लासेसया चष्म्यात कॅमेरा बसवलेला असतो. कॅमेरा, त्याला दिसेल त्या प्रतिमेवर एआयची मदत घेऊन आवश्यक ती माहिती आपल्याला देतो. प्रदर्शनात आपल्याला माहीत नसलेली एखादी नवीन परदेशी भाजी पहिली, तर फक्त हुशार चष्म्याला सांगायचं, चष्मेभाऊ कोणती भाजी म्हणायची ही? मग चष्मा सांगेल, दाजी ही आईसबर्ग लेट्युस हाय, म्हंजी परदेशी कोबूच म्हणा की..डिस्प्ले स्मार्ट ग्लासेसया प्रकारात चष्म्याच्या काचेत आपल्याला चित्र देखील दिसतं. पण ते पारदर्शक चित्र असतं. त्यामुळे चष्मा घालून चालताना डोळ्यासमोर अडथळे येत नाहीत. समजा तुम्हाला परगावच्या पावण्याच्या शेतात जायचंय, पण रस्ता माहिती नाही. हुशार चष्म्याला फक्त ‘भाचीच्या लग्नात आखडून बसलेल्या पावण्याचं शेत कुठाय?’ असं विचारायचा अवकाश, तो आपल्या चष्म्याच्या काचेवर, नाकासमोर पारदर्शक नकाशा झळकवत, डावा उजवा बाण दाखवत, प्रसंगी चष्म्याच्या काडीत बसवलेल्या स्पीकरमधून आवाजाने सूचना देत पावण्याच्या शेतात पोहोचवेल..ऑगमेंटेड रिॲलिटीयामध्ये मिक्स रिॲलिटी ग्लासेस, असिस्टेड रिॲलिटी ग्लासेस, एक्सआर ग्लासेस असे विविध प्रकारचे चष्मे उपलब्ध आहेत. या प्रकारचे चष्मे घालून बाहेर चालण्या-फिरण्यावर मात्र मर्यादा येतात. पण याचे उपयोग जबरदस्त आहेत. हे चष्मे घातल्यावर आपण जादूई दुनियेत जातो. अगदी झाडांच्या पेशीपेशीतून प्रवास करता येतो. आभासी दुनियेत जाऊन यंत्राच्या अंतरंगात सफर करता येते. त्यांची दुरुस्ती शिकता येते. हे चष्मे म्हणजे नुसती काच नाही, तर यात चक्क आभासी-वास्तवातील दुनिया दिसते. साध्या शेताला एखाद्या सायन्स फिक्शन सिनेमासारखं रंगीतसंगीत, परस्परसंवादी बनवण्याची ताकद त्याच्यात आहे.- डॉ. सतीलाल पाटील ९९२२४५९७८४(लेखक हे ग्रीन-व्हिजन लाइफ सायन्सेस प्रा. लि. कंपनीचे कार्यकारी संचालक आहेत.).ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
