Benefits of Silicon in Pomegranate Cultivation: डाळिंबासाठी जगभरात सिलिकॉन वापर मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. जमिनीत सिलिकॉनचे प्रमाण जरी असले तरी ते उपलब्ध स्वरूपात नसते. त्याचे रूपांतर सिलिसिक ॲसिड या स्वरूपात झाल्यानंतरच ते पिकाद्वारे शोषले जाते. सद्यःस्थितीत वातावरणातील तीव्र स्वरूपाचे चढ-उतार दुष्काळी परिस्थिती किंवा अति पाऊस, अति थंडी, कीड व रोगांचा वाढता प्रादुर्भाव इत्यादी बाबींना समर्थपणे प्रतिकारक अन्नद्रव्य म्हणून सिलिकॉन फायदेशीर दिसून आला आहे. .उत्पादनात वाढ उत्तम दर्जा कमी उत्पादन खर्च अधिक टिकवणक्षमता तसेच जमिनीच्या आरोग्यावर उत्तम परिणाम इत्यादी बाबींवर सिलिकॉनचे कार्य महत्त्वाचे आहे, असे मत राजेंद्र प्रसाद कृषी विद्यापीठ, पुसा येथील संशोधिका दिव्याज्योती नाथ यांनी मांडले आहे..फायदेउत्पादन वाढ व गुणवत्ता : फळांचे उत्पादन व वजन वाढते उठावदार रंग मोहक आकारमान यामुळे निर्यातक्षम उत्पादनांचे प्रमाण वाढते.ताणतणावास प्रतिबंध : उन्हाळ्यात तीव्र उष्णतेमुळे फळे तडकणे किंवा फळांवर डाग पडण्यापासून संरक्षण होते..Pomegranate Price: आळेफाटा येथे डाळिंबाला विक्रमी दर.झाडाचे उत्तम आरोग्य : पाण्याची कमतरता, फोटोसिंथेसिस, अन्नद्रव्यांचे शोषण, पेशी भित्तिकांचे संरक्षण इत्यादींमुळे झाड सशक्त बनते.अन्नद्रव्यांची उपलब्धता वाढणे : सिलिकॉनमुळे नत्र, स्फुरद व पालाश तसेच इतर अन्नद्रव्यांची उपलब्धता मोठ्या प्रमाणात वाढते. अनेक कीड व रोगांना प्रतिकारक शक्ती निर्माण होते तसेच उत्पादन खर्चातही बचत होते..निष्कर्षबागलकोट कृषी विद्यापीठातील शास्त्रज्ञ आनंद कलाटीप्पी यांनी केलेला प्रयोगानुसार डाळिंब बागेस हेक्टरी ९०० किलो डामटोमाइट सिलिकॉनचा वापर शिफारशीत नत्र, स्फुरद, व पालाश यासोबत केला असता खालील प्रमाणे परिणाम दिसून आले.पानांमधील क्लोरोफिलचे प्रमाण सर्वात जास्त म्हणजे ०.२९ मिलिग्रॅम प्रति ग्रॅम मिळाले सिलिकॉनमुळे क्लोरोफिलचा ऱ्हास कमी होण्यास मदत झाली..सर्वांत जास्त फळांची संख्या प्रति झाड सरासरी ७१.३६ एवढी मिळाली. प्रति झाड फळांचे सरासरी उत्पादन २१.३३ किलो मिळाले. हेक्टरी उत्पादन १७.४० टन मिळाले, जे इतर चाचण्यांच्या तुलनेत सर्वाधिक होते.वजनात व उत्पादनात मिळालेली वाढ ही जमिनीतून दिलेल्या डायटोमाईट सिलिकांच्या वापराने झाल्याचे दिसून आली. तसेच सिलिकॉनमुळे इतर अन्नद्रव्यांची उपलब्धता वाढणे, फोटोसिंथेसिस ही क्रिया सुलभ व जास्त प्रमाणात होणे, कार्बोहायड्रेटची झाडांना उपलब्धता ज्यादा प्रमाणात झाल्यामुळे उत्पादन वाढ झाल्याचे दिसून आले..Pomegranate Farming: कोनड खुर्द बनले डाळिंबाचे क्लस्टर .सिलिकॉन वापरामुळे ॲनथ्रॅकनोज रोगाचा प्रादुर्भाव (१९.०६ टक्के) कमी झाला. कंट्रोल प्लॉटमध्ये तो ३१.१६ टक्के दिसून आला. प्रायोगिक क्षेत्रावर फळांवर इतर रोगांचा संसर्ग फक्त १०.२० टक्के दिसून आला तर कंट्रोल प्लॉटमध्ये त्याचे प्रमाण १४.८६ टक्के होते.सिलिकॉन वापरलेल्या क्षेत्रावर बॅक्टेरियल ब्लाइट या रोगाचे प्रमाण ११.३३ टक्के दिसून आले, तसेच रोगग्रस्त फळांचे प्रमाण १२.३० टक्के एवढेच दिसले तर कंट्रोल प्लॉटवर बॅक्टेरियल ब्लाइटचे प्रमाण २६.५० टक्के, तर रोगग्रस्त फळांचा प्रमाण १४.४० टक्के दिसून आले..कृषी महाविद्यालय, धुळे येथील संशोधक शुभांगी कुऱ्हाडे यांनी पोटॅशिअम सिलिकेट व अमिनो ॲसिड वापरून केलेल्या प्रयोगाचे निष्कर्ष खालील प्रमाणे आहेत.प्रायोगिक क्षेत्रावरील फळांचे सरासरी वजन ३०२.८ ग्रॅम मिळाले. सिलिकॉन न वापरलेल्या क्षेत्रातील फळाचे वजन २९२.३ ग्रॅम भरले. प्रायोगिक क्षेत्रावर प्रति झाड उत्पादन ३५.३ किलो मिळाले. सिलिकॉन न वापरलेल्या क्षेत्रावर ३४.२ किलो उत्पादन मिळाले. प्रायोगिक क्षेत्रावरील प्रति झाड सरासरी फळांची संख्या ९९.७ आली. तर न वापरलेल्या क्षेत्रातील फळांची संख्या ९२.५ एवढी आली..तेहरान (इराण) कृषी विद्यापीठातील संशोधक समायरा मोरादी यांनी केलेल्या प्रयोगानुसार सिलिकॉन आणि पोटॅशिअमचा एकत्रित वापर केला असता पानांतील हरितद्रव्याचे प्रमाण वाढले. मेलीन डायलडीहाइड(MDH) आणि हायड्रोजन पेरॉक्साइड या हानिकारक घटकांचे प्रमाण कमी झाले. सनबर्नचे प्रमाण १२ टक्यांनी, फळे तडकण्याचे प्रमाण ११ टक्क्यांनी कमी झाले. वापर न केलेल्या क्षेत्रात हेच प्रमाण अनुक्रमे ४१ टक्के आणि २७ टक्के एवढे दिसून आले. तसेच या एकत्रित वापराने फळांचा दर्जा व गुणवत्ता यावर अनुकूल परिणाम मिळाल्याचे दिसून आले..तिक्रीत कृषी विद्यापीठ (इराक) येथील संशोधक एस. आर. मुस्तफा यांनी केलेल्या संशोधनानुसार सिलिकॉन आणि बोरॉन यांचा एकत्रित वापर केला असता प्रायोगिक क्षेत्रावरील फळांचे सरासरी वजन २३९.५७ ग्रॅम, तर वापर न केलेल्या क्षेत्रावरील फळांचे सरासरी वजन २१३.८१ ग्रॅम एवढे दिसून आले. प्रायोगिक क्षेत्रातील फळांच्या रसातील प्रमाण ५०.४१ ग्रॅम तर न वापरलेल्या क्षेत्रातील फळांच्या रसातील प्रमाण ४१.३३ ग्रॅम दिसून आले. एकूण विद्राव्य साखरेचे प्रमाण प्रायोगिक क्षेत्रातील फळामधील १३.२९ टक्के, तर न वापरलेल्या क्षेत्रातील हेच प्रमाण १२.२४ टक्के एवढे दिसले..अलेक्स कृषी विद्यापीठ, इजिप्त येथील संशोधक वाली यांच्या संशोधनानुसार प्रायोगिक क्षेत्रावरील फळांची सरासरी लांबी ८.४७ सेंमी, तर वापर न केलेल्या क्षेत्रात फळांची सरासरी लांबी ७.७५ सेंमी असल्याचे दिसले. प्रति झाड फळांची सरासरी संख्या प्रायोगिक क्षेत्रावर ८४ आणि न वापर केलेल्या क्षेत्रातील फळांची सरासरी संख्या ५८ होती. प्रायोगिक क्षेत्रावरील फळाचे सरासरी वजन ४४२ ग्रॅम तर कंट्रोल क्षेत्रावर फळांचे सरासरी वजन ३७३ ग्रॅम दिसून आले.प्रायोगिक क्षेत्रावरील प्रति झाड उत्पादन ३१.८ किलो तर वापर न केलेल्या क्षेत्रावरील हेच उत्पादन २१.२ किलो दिसून आले. एकूण उत्पादन वाढ ५३ टक्के दिसून आली.- शिवाजी थोरात ७५८८०२९३८८(सदस्य, इंटरनॅशनल सोसायटी फॉर सिलिकॉन इन ॲग्रिकल्चर अमेरिका).ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.