Village Life Inspiration: ‘मला गोधडीचं पैसं नको. त्या मावशीबाईला माझ्या पोराबाळास्नी आशीर्वाद द्यायला सांगा.’ दोन ठिकाणी शिवलेल्या दंड घातलेल्या साडीच्या पदरानं डोळ्यांच्या ओलेत्या कडा पुसताना शकुंतला वहिनी मला फार श्रीमंत वाटली. माझ्या हातातल्या गोधड्यांवर कान्हू मावशीची नजर जाताच, त्यांच्या डोळ्यातून आनंदाश्रू वाहू लागले. त्यांनी लगेचच कार्तिकीला हाक मारली. तिच्या गळ्यात पडून रडताना लहान बाळाला खेळणी सापडल्यावर रडता रडता हसू यावं, तसं काहीसं त्यांचं झालेलं....‘गरजच काय होती, माझ्या कपड्यांना हात लावायची?’ कान्हू मावशी मोठ्या आवाजात त्यांच्या सुनेला विचारत होत्या. रविवार दुपारच्या रणरणत्या उन्हातली तीन- चार वाजताची वेळ होती. अधूनमधून भरून येणारं आभाळ आणि सूर्यनारायण लपाछपी खेळून हैराण करत होते. उष्म्यानं जिवाची काहिली होत होती. चोरपावलाने आलेल्या डुलकीने डोळ्यांवर केलेला कब्जा त्यांच्या या चढ्या आवाजातल्या सवालाने मोडीत काढला. काही केल्या त्यांचा आवाज खालच्या पट्टीत उतरत नव्हता..Inspirational Rural Story: एक स्वप्न... गणेश आणि सपनाचं!.भर दुपारी त्यांच्या घरात काय चाललं असावं याची जिज्ञासा असण्याचं माझ्यासाठी काहीच कारण नव्हतं, तरीही मी त्या आवाजाचा अंदाज घेऊ लागलो. ‘अगं, मला विचारायचंस तरी, काय केलंस गंऽऽऽऽ तू हे?’ आवाज वाढतच होता. काहीतरी आक्रीत घडलं असावं असं वाटत होतं. खरं तर मी त्यांच्या आवाजाचा कानोसा घेणं नीतीला धरून नव्हतं. पण आवाजच असा होता, की तान्ह्या बाळासारखं आपसूक कुतूहल जागं झालेलं. ‘घरात काय कमी पडलं गं बाई तुला? फार मोठी चूक केलीस तू, तू काय करून बसलीस हे कधी कळणार गं तुला? आता मी कुठे शोधू गं?’ असे म्हणत कान्हूमावशी ओक्साबोक्शी रडू लागल्या. .त्यांची सून कार्तिकी धीरगंभीर आवाजात काही तरी उत्तरली पण ऐकू आलं नाही. ‘आता एक अक्षर बोलू नकोस. पुढचं काय ते सांग मला.’ मावशींचा खडा आवाज परत कानी पडला. मामला काही तरी गंभीर असावा हे ओळखून मी सविताला, माझ्या पत्नीला त्यांच्या घरी पाठवलं. भांडणं सुरू असताना त्यांच्या घरी कसं जायचं म्हणत तिने आधी आढेवेढे घेतले, पण मावशींचा रडण्याचा आवाज काही केल्या थांबेना तेव्हा मात्र तिलाच राहवलं नाही आणि ती लगबगीने कान्हूमावशीच्या घरी गेली. .कान्होपात्रा मावशी आमच्या सख्ख्या शेजारी. सत्तरीचं वयोमान. पण मानेचा मणका ताठ आणि जगणं म्हणजे स्वाभिमानाची वाट. सूनबाई कार्तिकीचं भल्या सकाळी अंगणात झाडू मारून होईपर्यंत त्या सडा मारण्यास सज्ज होत. त्यांचा सडा टाकून झाला, की कार्तिकी वहिनी रांगोळीस तयार असत. दारासमोर देखणी रांगोळी काढेपर्यंत मावशी बहुतेक पूजेला बसत. थोडं पाय मोकळे करून फिरून येताना त्यांना पाहायचो. रोज सकाळी सूर्यास अर्घ्य देऊन नमन करून, रोपांस पाणी वाहून प्रसन्नचित्ताने तुळशी वृंदावनाला फेरी मारताना त्या हमखास दिसत. सूर्यदेवाच्या किरणांशी अलवार संवाद साधून त्या लगबगीने आत जात. तिथून पुढं मी माझ्या विश्वात आणि त्या त्यांच्या विश्वात रमून जात. .संध्याकाळी घरी येताना त्या देवळातून परत येताना दिसत. लवकर वैधव्य आल्याने खचून न जाता नवऱ्याचा भाजीपाला विकण्याचा मंडईतला व्यवसाय त्यांनी नेकीने आणि नेटाने पुढे नेला होता. दोन्ही मुलांची लग्ने केली होती. मोठा मुलगा दिवाकर नोकरी निमित्ताने पुण्यात स्थायिक झाला होता, तर धाकटा प्रभाकर आईजवळच होता. तोदेखील चांगल्या कंपनीत कामाला होता. अत्यंत सुखात राहणाऱ्या आणि गुण्यागोविंद्यानं नांदणाऱ्या त्या कुटुंबात आज असं काय झालं असावं, की कान्हू मावशीने आकाश-पाताळ एक केलं होतं, याचा काही केल्या अंदाज येत नव्हता..काही वेळातच कार्तिकीच्या रडण्याचा आवाज आला. त्या पाठोपाठ कावरीबावरी झालेली त्यांची लहान मुलंदेखील रडू लागली. त्या चिमुरड्यां मुलांच्या आक्रोशानं माझ्या पोटात कालवलं. घाईत मी अनवाणीच घराबाहेर पडलो आणि तडकाफडकी त्यांच्या घरात शिरलो. ‘हे आज गावाकडं गेलेत. आत्याबाई (म्हणजे कान्हू मावशी) पारायणाला गेल्या होत्या. मुलांसोबत मी एकटीच घरात होते. परवा साफसफाई करताना आम्ही दोघींनी मिळून काही कपडे आणि जुन्या चीजवस्तू बाजूला काढल्या होत्या. आता बारा- एकच्या सुमारास दारावरती एक बोहारीण आली होती, ते सर्व जुने कपडे मी तिला दिले आणि त्यांच्या बदल्यात काही भांडी घेतली’. घरचं व्यवस्थित असूनही काटकसरीने संसार करणारी कार्तिकी रडत रडत सांगत होती. .Inspiring Story: डॉक्टरकीचं स्वप्नं रंगवत जंगलात चिमुरडी विकतेय सरबत.‘आत्यांनी बोहारणीला देण्यासाठी बाजूला ठेवलेल्या त्या कपड्यात जीर्ण झालेल्या नऊवारी साड्यांशेजारीच दोन गोधड्याही ठेवल्या होत्या. जुनेर साड्या देताना माझ्याकडून नकळत त्या गोधड्याही बोहारीण बाईला गेल्या.’ तिच्या तोंडून गोधड्यांचा उल्लेख येताच मावशी आणखीन मोठ्याने रडू लागल्या. माझी पत्नी सविता त्यांना समजावून सांगत होती, पण त्या ऐकण्याच्या मनःस्थितीत नव्हत्या. ‘माझी पोरं त्या गोधड्यांवर झोपून लहानाची मोठी मोठी झालीत. त्यात माझ्या आईच्या साड्यांच्या आठवणी होत्या हो, तिचा स्पर्श होता हो त्यात. माझ्या आईने नेसलेल्या.. तिचा स्पर्श असणाऱ्या, तिची मायेची ऊब देणाऱ्या सख्या होत्या त्या.. माझी नाळ जुडली होती हो, त्या गोधड्यात. .कधी ही त्यांना अंगावर पांघरलं, की आईच्या कुशीत डोळे मिटल्यागत वाटायचं हो... एव्हाना त्यांच्या डोळ्यातून अश्रूंच्या धारा लागल्या होत्या. ‘अलीकडं त्यांचा वापर कमी केला होता. कारण खूप जीर्ण झाल्या होत्या त्या. धुवायला सुद्धा टाकत नव्हते हो. वर्षाला कधी तरी सारवण काढलं, की उन्हात टाकून झटकून, नीटनेटक्या घड्या घालून कपाटात ठेवायचे बघा.’ रडत रडत त्या सांगत होत्या. कान्हू मावशींनी बोहारणीस देण्यासाठी कपाटात काढून ठेवलेल्या जुन्या साड्या आणि त्याला लागून ठेवलेल्या जुन्या त्या गोधड्या एकाच जागी ठेवल्यानं त्यांची सून कार्तिकीकडून अनाहूतपणे साड्यांसोबत गोधड्याही बोहारणीला दिल्या गेल्या होत्या. आणि त्यामुळे कान्हूमावशी व्यथित झाल्या होत्या. त्यांना शांत करून मी बोहारणीचं वर्णन विचारलं..‘काळजी करू नका, गोधड्या लवकरच परत मिळतील’ असं म्हणून त्यांना आश्वस्त करून मी घरी आलो. कपडे बदलून माझ्या एका मित्राला फोन लावला, त्या बोहारीण बाईचं वर्णन सांगितलं. त्यानं दिलेल्या पत्त्यावर माग काढत काशीकापडे गल्लीत राहणाऱ्या त्या बोहारणीच्या भागात मी अवघ्या दहा मिनिटांत पोहोचलो. तोवर माझ्या मित्राने तिथल्याच एका व्यक्तीला मुख्य चौकात बोलावलं होतं. त्यांना सामोरा जात मी त्या बाईचं वर्णन सांगितलं. आम्ही कोणत्या भागात राहतो आणि बोहारीणबाई किती वाजता आल्या होत्या, याची माहिती त्या व्यक्तीने घेतली. काही क्षण त्यांनी डोकं खाजवल्यासारखे केलं आणि वदले, की चला काहीच अडचण नाही, दोघेही माझ्याबरोबर या..गल्लीत एका रांगेत असलेल्या बसक्या जुनाट घरांच्या आळीत आम्ही आलो. दरवाजे उघड्या असलेल्या एका घरापुढं येऊन त्यांनी जोरात हाक मारली, ‘शकुंतला वहिनी घरात आहेत का?’.आतून एक कमी वयाची पोर बाहेर आली आणि उत्तरली, की आय अजून आली नाही, इतक्यात यील बघा. काही वेळ वाट बघण्यात गेला आणि आम्ही ज्यांची वाट पाहत होतो, त्या शकुंतला वहिनी आल्या. डोईवरचं जड ओझं आधी त्यांनी खाली ठेवलं. चुंबळ बाजूला सारली आणि घामाघूम झालेल्या त्या मध्यमवयीन बाई आमच्याकडे प्रश्नार्थक नजरेने पाहू लागल्या. त्या सरशी मी सर्व किस्सा त्यांना कथन केला आणि म्हणालो, ‘शकुंतला ताई पाहिजे, तर डबल पैसे घ्या. पण त्या गोधड्या परत द्या.’ माझ्या या विनवणी अगोदरच त्यांनी गाठोड्यात बांधलेल्या कपड्यांच्या शिगातून त्या दोन गोधड्या बाजूला काढल्या आणि माझ्या हातावर ठेवल्या..‘मला आणिक पैसं नको. त्या मावशीबाईला माझ्या पोराबाळास्नी आशीर्वाद द्यायला सांगा.’ दोन ठिकाणी शिवलेल्या दंड घातलेल्या साडीच्या पदरानं डोळ्यांच्या ओलेत्या कडा पुसताना ती मायमाउली मला फार श्रीमंत वाटली. माझ्या मित्राचा व त्याच्या सहकाऱ्याचा निरोप घेऊन मी तत्काळ घराकडे निघालो. कान्हू मावशी दारातच वाट बघत बसल्या होत्या. मला बघून त्या ताडकन उठून उभ्या राहिल्या, माझ्या हातातल्या गोधड्यांवर त्यांची नजर जाताच, त्यांच्या डोळ्यातून आनंदाश्रू वाहू लागले. त्यांनी लगेचच कार्तिकीला हाक मारली. तिच्या गळ्यात पडून रडताना लहान बाळाला खेळणी सापडल्यावर रडता रडता हसू यावं, तसं काहीसं त्यांचं झालेलं. ‘पोरी माझीच चूक होती, पण मी तुला उगीच रागावले, मला माफ कर. .आईच्या आठवणींनी जीव व्याकूळ झाला होता गं. काही सुचतच नव्हतं.’ सासू-सून दोघीही रडता रडता हसतमुख झाल्या. त्यांनी आभार मानण्यापूर्वी आपण निघालेलं बरं असा विचार करून मी काढता पाय घेणार होतो. तोच मावशी म्हणाल्या, ‘अरे बापू, एखाद्या दिवशी सवडीने मला त्या माउलीच्या घरी घेऊन चल, नव्या कोऱ्या साड्यांचे जोड माझ्याकडून तिला भेट म्हणून देईन’ त्यांचे हर्षोल्हासित चेहरे पाहून मी प्रसन्न मनाने घरी परतलो. माझ्याही डोळ्यात गंगा-यमुना दाटून आल्या होत्या. दुपारच्या शिकवणीला गेलेला माझा मुलगा मल्हार एव्हाना घरी आला होता, त्यानं प्रश्न केला ‘काय झालं ओ बाबा?’ हगीज आणि डायपरच्या जमान्यात वाढलेल्या मुलाच्या प्रश्नावरती माझ्याकडे समाधानकारक उत्तर नव्हते. .कारण मी सांगितलेलं त्याला समजलं असतं, पण उमगलं नसतं. कारण आताच्या दुनियेत ज्या वस्तूंना, व्यक्तींना स्थान नव्हतं, त्यांच्यासाठी ढाळलेले अश्रूचे मोल उलगडून दाखवणं कुणासाठीही कठीणच होतं. त्याचा प्रश्न ऐकून मी नकळत उठलो. आतल्या खोलीत गेलो. आईचं कपाट उघडलं. तिच्या जुन्या साड्यांवरून हात फिरवताना माझ्या डोळ्यांतून अमृतधारा कधी बरसू लागल्या मलाच कळलं नाही.८३८०९७३९७७(लेखक समाजस्पंदने संवेदनशीलतेने टिपणारे साहित्यिक आहेत.).ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
