Dairy Farming: शेतकरी नियोजन । पशुपालन शेतकरी : सुरेंद्र सुधाकर चेमटे गाव : खडके (ता. नेवासा, जि. अहिल्यानगर) शेती : ४ एकर जनावरांची संख्या : गाई : १०, वासरे : ६.अहिल्यानगर जिल्ह्यातील खडके (ता. नेवासा) परिसरात पाण्याची जेमतेम उपलब्धता असल्यामुळे तेथील शेतकऱ्यांचा कल दुग्ध व्यवसायाकडे अधिक आहे. येथील सुरेंद्र सुधाकर चेमटे यांनी शेतीला पूरक म्हणून नऊ वर्षांपूर्वी दुग्ध व्यवसाय सुरू केला. २०१७ मध्ये तीन गाईंपासून व्यवसायाला सुरुवात केली. घरच्या गाईंपासून झालेल्या कालवडीची जपवणूक करत त्यात टप्प्याटप्प्याने वाढ केली. आज गोठ्यात १० गाई आणि ६ वासरे आहेत. चमटे कुटुंबाची ४ एकर शेती आहे. त्यापैकी तीन एकरांवर मका व अन्य हिरव्या चारा पिकांची लागवड असते. त्यामुळे जनावरांच्या चाऱ्याचा प्रश्न बऱ्यापैकी सुटला आहे. गाईंसाठी २०२२ मध्ये मुक्तसंचार गोठ्याची उभारणी केली..Dairy Farming Success Story: दूध व्यवसायाला दिली मूल्यवर्धनाची जोड.सुरेंद्र यांना बंधू नरेंद्र, तसेच वडील सुधाकर, आई नंदाबाई, पत्नी निकिता, नरेंद्र यांच्या पत्नीची मदत होते. पशुपालन व्यवसायातून उपलब्ध होणाऱ्या शेणखताचा वापर चारा पिकांच्या लागवडीमध्ये केला जातो. त्यामुळे दर्जेदार चारा उत्पादन मिळण्यास मदत होते..व्यवस्थापनातील बाबीगोठ्यातील दैनंदिन कामांना सकाळी ४ वाजता सुरुवात होते. प्रथम गोठ्याची स्वच्छता त्यानंतर मुक्त गोठ्यातील गाई दूध काढणीसाठी दावणीला आणून बांधल्या जातात. दूध काढणी यंत्राच्या मदतीने दूध काढणी केली जाते. त्यानंतर गाईंना चारा आणि पूरक खाद्य दिले जाते.प्रत्येक गाईला दररोज सकाळी व संध्याकाळी साधारण २० ते २५ किलोपर्यंत चारा कुट्टी दिली जाते. यामध्ये प्रामुख्याने मका, गव्हाचा भुस्सा व गिन्नी गवताचा समावेश असतो..मुक्तसंचार गोठ्यात गाईंना पिण्यासाठी पाण्याचा हौद उभारला आहे.दुभत्या गाईला दूध देण्याच्या क्षमतेनुसार दररोज सकाळी व संध्याकाळी मिळून चार किलोपर्यंत पशुखाद्य दिले जाते. त्यात वालीस, सरकी, पेंड यांचा समावेश असतो.दूध काढणी व चारा काढणीनंतर गाई दिवसभर मुक्त गोठ्यात मोकळ्या सोडल्या जातात. संध्याकाळी चार वाजता पुन्हा दूध काढणी, चारा व अन्य कामाला सुरुवात होते. सकाळप्रमाणेच सायंकाळी चारा, खुराक दिला जातो..Dairy Farming Success Story: मुक्तसंचार गोठा आणि नियोजनबद्ध व्यवस्थापनावर भर.नवजात वासरांची काळजीजन्मानंतर नवजात वासरांची वेगळी व्यवस्था केली जाते. साधारण तीन महिन्यांपर्यंत वासरांना थेट गाईला न पाजता वेगळे दररोज अडीच लिटर दूध पाजले जाते. त्यानंतर दूध पिण्याची सवय हळूहळू कमी करून चारा खाण्याची सवय लावली जाते. गरजेनुसार चारा आणि पशुखाद्य दिले जाते. त्यामुळे वासरांची वाढ चांगली होण्यास मदत मिळते. वासरांचे स्वतंत्र व्यवस्थापन करण्यामुळे वासरांची निकोप वाढ होते, असा त्यांचा अनुभव आहे..आरोग्य व्यवस्थापनगोठ्यातील गाईंना नियमितपणे विविध आजारांचे प्रतिबंधात्मक लसीकरण केले जाते. त्यामुळे जनावरे आजारी पडण्याचे प्रमाण होण्यास मदत मिळते. मुख्यतः लम्पी त्वचा आजार, लाळ्या खुरकूत यांचे लसीकरण प्राधान्याने केले जाते. दर सहा महिन्याला म्हणजे वर्षातून एकदा लम्पी, लाळ्या खुरकुताचे लसीकरण केले जाते. मागील चार महिन्यांपूर्वी लाळ्या खुरकुताचे, तर लम्पीचे तीन महिन्यांपूर्वी लसीकरण केले आहे. लसीकरणासाठी स्थानिक सरकारी पशुवैद्यकांची मदत व मार्गदर्शन घेतली जाते. गोठ्यासह जनावरांची स्वच्छता राखण्यावर अधिक भर दिला जातो..शेणखताची उपलब्धताचेमटे कुटुंबाला मुक्तसंचार गोठ्यातून वर्षभरात २५ ट्रॉली शेणखत उपलब्ध होते. मुक्तसंचार गोठा असल्याने त्यात गाईंच्या शेणखतासह गोमूत्रही नैसर्गिकरित्या मिसळलेले जाते. त्यामुळे या शेणखताचा दर्जा चांगला असतो. वर्षभरात मिळणाऱ्या खतापैकी शक्य तितके शेणखत घरच्या शेतीमध्ये वापरले जाते. शिल्लक राहिलेल्या शेणखताची मागणीनुसार विक्री केली जाते. प्रामुख्याने चारा पिकाच्या लागवडीत शेणखताचा वापर केला जातो. शेणखताच्या विक्रीतून चांगला आर्थिक आधार मिळत असल्याचे सुधाकर चेमटे सांगतात.- सुधाकर चेमटे, ७७०९७८५६३०(शब्दांकन ः सूर्यकांत नेटके).ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
