Brain Hunger Study: ‘साखरेचे खाणार, त्याला देव देणार’ अशी म्हण मराठीमध्ये तयार होण्यामागे कदाचित ‘गोड खाल्ले की पोट भरल्याची’ भावना तयार होते, हा सर्वमान्य समज कारणीभूत असावा. पण फळांपासून मिळालेली शर्करा (फ्रुक्टोज) आणि अन्य पदार्थांपासून मिळालेली शर्करा (ग्लुकोज) हे दोन्ही भुकेवर आणि खाद्यपदार्थांच्या प्राधान्यक्रम ठरविण्याबाबत वेगवेगळ्या प्रकारे परिणाम करत असल्याचे संशोधनामध्ये दिसून आले आहे. तसेच समान कॅलरी असलेले अन्न याचा अर्थ मेंदूचे समान संदेश असा होत नाही. हे निष्कर्ष ‘जर्नल न्यूरॉन’ (journal Neuron) मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहेत. .मेंदू केवळ गोडीवरून शर्करेच्या फ्रुक्टोज, ग्लुकोज अशा प्रकारामध्येही भेद करू शकत असल्याचे फिलाडेल्फिया (अमेरिका) येथील मोनेल्ल केमिकल सेन्सेस सेंटर येथील संशोधकांना आढळले आहे. संशोधकांना कॅलरीज अगदी समान असलेल्या गोडीच्या प्रकारानुसार पचनसंस्था आणि मेंदू यांतील वेगवेगळे मार्ग कार्यान्वित होत असल्याचे दिसून आले आहे..Weekly Weather: यंदाचा मॉन्सून उशिरा का?.उंदरावर झालेल्या प्रयोगामध्ये संशोधकांनी फ्रुक्टोजमुळे कार्यान्वित होणाऱ्या पचनसंस्था ते मेंदू या दरम्यान असलेल्या विशिष्ट संदेश मार्गाची ओळख पटवली आहे. त्याची तुलना ग्लुकोजशी केली असता फ्रुक्टोजची कार्यपद्धती ही मेंदूतील पेशींमध्ये भुकेचे संदेश देण्यामध्ये कमी परिणामकारक असल्याचे दिसून आले..प्रयोगदोन्ही प्रकारच्या शर्करेचे मेंदूवर काय परिणाम होतात, हे तपासण्यासाठी मोनेल्ल केमिकल सेन्सेस सेंटर येथील पीएच. डी. संशोधक अॅम्बर अल्हाडेफ व सहकाऱ्यांनी प्रयोग केले. ग्लुकोज आणि फ्रुक्टोज दिल्यानंतर मेंदूतील न्यूरल कार्यान्वयता तपासण्यात आली. फ्रुक्टोजमुळे पचन संप्रेरक PYY ची पातळी वाढली. त्यामुळे वेगस नस (vagus nerve) मधून संदेश पाठवला जाऊन, अॅगोटी संबंधित प्रथिन न्यूरॉनच्या (AgRP) कार्यान्वयन कमी केले जाते. हे न्यूरॉन भूक जाणवून देण्यामध्ये महत्त्वाची भूमिका निभावतात. जेव्हा संशोधकांनी या संदेश मार्गामध्ये अडथळा आणूनही या निष्कर्षाची पृष्टी केली. ग्लुकोज वेगळ्या प्रकारे काम करते. ते त्याच पचन संप्रेरक PYY वर अवलंबण्यापेक्षा वेगळ्याच जैविक यंत्रणेद्वारे अत्यंत तीव्रपणे अॅगोटी संबंधित प्रथिन न्यूरॉनचे (AgRP) कार्यान्वयन कमी करते..Farm Loan Waiver: कर्जमाफीच्या निकषात बदल, आणखी २३ लाख शेतकऱ्यांना लाभ, मंत्रिमंडळ बैठकीत महत्त्वाचा निर्णय .निष्कर्ष व परिणामफ्रुक्टोज आणि ग्लुकोज अशा दोन्ही प्रकारच्या शर्करा असलेले समान प्रमाणातील खाद्य उंदरांनी खाल्ले तरी त्यांच्या दीर्घकालीन खाद्य प्राधान्यावर परिणाम होतो.सध्या सर्वाधिक वापरले जाणारा गोडी आणणारा पदार्थ (स्वीटनर) म्हणजे उच्च फ्रुक्टोज मका रस (high-fructose corn syrup -HFCS) हे फ्रुक्टोज आणि ग्लुकोज यांच्या मिश्रणातून तयार केला जातो. त्याची उंदरांमध्ये चाचणी घेतली असता तेव्हा उंदरांनी नुसत्या फ्रुक्टोजपेक्षा त्याला अधिक पसंती दिली. त्यामुळे HFCS असलेली अन्न व पेये लोकांना का अधिक आवडतात, याचा उलगडा होण्यास मदत झाली..मुख्यतः आपण किती कॅलरीज अन्नआहार घेतला, त्यानुसार भूक संबंधित अॅगोटी संबंधित प्रथिन न्यूरॉन (AgRP) कार्यान्वित होत असल्याचे गृहीतक आजवर मांडले जात होते. त्यालाच या प्रयोगातून आव्हान मिळाले असून, कॅलरीज ऐवजी त्यातील विविध शर्करेच्या प्रकार व प्रमाणानुसार हे प्रथिन कार्यान्वित होत असल्याचे निष्कर्ष दाखवितात. शर्करेच्या प्रकारानुसार संदेशाचे वेगळे मार्गही कार्यान्वित होतात. .या संशोधनामुळे भूक (hunger), लालसा (craving) यातील फरक स्पष्ट करणे शक्य होणार असून, काही गोड पदार्थ आपल्याला का आकर्षित करतात, याचाही वेध घेता येणार आहे. साध्या साखरेचेही पचनसंस्था आणि मेंदू यामधील दळणवळणावर वेगवेगळे परिणाम होत असल्याच्या या निष्कर्षातून अन्नद्रव्यांच्या सेन्सिग संदर्भातील गुंतागुंत अधोरेखित झाली आहे..ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
