Brinjal Pest Symptoms and Treatment: वर्षभर लागवड केली जाणारे वांगी हे देशातील महत्त्वाचे भाजीपाला पीक आहे. या पिकावर प्रादुर्भाव करणाऱ्या विविध किडींमध्ये शेंडा व फळ पोखरणारी अळी ही सर्वाधिक नुकसानकारक मानली जाते. या किडीची अळी सुरुवातीला कोवळे शेंडे पोखरून झाडाच्या वाढीवर परिणाम करते, तर फळधारणेनंतर फळांमध्ये शिरून त्यांची गुणवत्ता व बाजारमूल्य कमी करते. परिणामी, उत्पादनात लक्षणीय घट येते. या किडीची ओळख छायाचित्रांद्वारे समजून घेऊ..शास्त्रीय नाव : ल्युसिनोड्स ऑर्बोनॅलिस (Leucinodes orbonalis)गण (Order) : लेपिडॉप्टेरा (Lepidoptera)कुल (Family) : क्रॅम्बिडी (Crambidae)किडीची नुकसानकारक अवस्था : अळी..Brinjal Market: भरीत वांग्यांच्या आवकेत वाढ.किडीची ओळख :अंडी अवस्था : नुकतीच घातलेली अंडी अंडाकृती ते किंचित लांबट आकाराची व क्रीम-पांढऱ्या रंगाची असतात. उबवणीपूर्वी त्यांचा रंग हळूहळू नारिंगी होत जातो. त्यामध्ये काळसर ठिपका स्पष्ट दिसू लागतो..अळी अवस्था अंडी फुटल्यानंतर बाहेर पडणाऱ्या अळ्या सुरुवातीला मळकट पांढऱ्या रंगाच्या असतात; मात्र काही तासांत त्यांचा रंग गुलाबी होतो. अळीचे डोके गडद तपकिरी असून, तिला तीन जोड खरे व पाच जोड खोटे पाय असतात. पूर्ण वाढ झालेली अळी गुलाबी-तपकिरी, जाडसर व दंडगोलाकार असून, तिची लांबी ३ ते १६ मि.मी. असते..कोष अवस्था कोषावरण मळकट पांढऱ्या ते फिकट तपकिरी रंगाचे व सैल विणलेले असते. त्यामध्ये तयार होणारा कोष गडद ते तांबूस-तपकिरी, गुळगुळीत व लांबट आकाराचा असतो. त्याचा पुढील भाग रुंद, तर मागील भाग निमुळता असतो. उदराच्या शेवटच्या टोकावर हुकासारखे आठ सूक्ष्म काटे आढळतात. कोषाची लांबी १० ते १३ मि.मी. असते..White Grub Pest Management: हुमणी किडीचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी मार्गदर्शन मोहीम.प्रौढ अवस्था (पतंग) पतंग आकाराने लहान व नाजूक असून त्याचा पंखविस्तार सुमारे २० ते २४ मि.मी. असतो. पुढील व मागील पंख पांढरे असून, त्यावर गुलाबी-तपकिरी रंगाच्या लाटेसारख्या खुणा व ठिपके दिसतात. शरीर सडपातळ, पांढरट व तपकिरी खवल्यांनी आच्छादित असते. स्पर्शिका दोऱ्यासारख्या बारीक असून मादी पतंग नरापेक्षा किंचित मोठी असते..जीवनक्रम मादी पतंग पानांच्या खालच्या बाजूस, कोवळ्या शेंड्यांवर, फुलांच्या कळ्यांवर किंवा कधी कधी फळांवर एकेकटी मिळून सुमारे २५० अंडी घालते. उन्हाळ्यात अंडी ३ ते ५ दिवसांत, तर हिवाळ्यात सुमारे ७ दिवसांत उबतात. अळीच्या पाच अवस्था असून हा कालावधी उन्हाळ्यात १२ ते १५ दिवस, तर हिवाळ्यात सुमारे २२ दिवसांचा असतो. पूर्ण वाढ झालेली अळी झाडावर, जमिनीत किंवा पालापाचोळ्यात नौकाकृती कोष तयार करून कोषावस्थेत जाते. कोषावस्था साधारण ७ ते १० दिवस टिकते, तर प्रौढ पतंग २ ते ३ दिवस जगतो. अशा प्रकारे या किडीचे संपूर्ण जीवनचक्र २० ते ४३ दिवसांत पूर्ण होते. वर्षभरात साधारण पाच पिढ्या तयार होत असल्याने या किडीचा प्रादुर्भाव वर्षभर आढळून येतो..नुकसानीची पद्धत शेंड्यावरील नुकसान रोपांची लागवड झाल्यानंतर काही आठवड्यांतच या किडीचा प्रादुर्भाव सुरू होतो. कोवळ्या अळ्या शेंडे, पानांच्या मुख्य शिरा व देठामध्ये शिरून आतील पेशींवर उपजीविका करतात. परिणामी बाधित शेंडे कोमेजतात, वाळतात व खाली झुकल्यासारखे दिसतात..फळावरील नुकसानफुलोऱ्याच्या अवस्थेत अळ्या कळ्या पोखरून आत शिरतात. त्यामुळे बाधित फुले फळधारणा न होताच वाळून गळून पडतात. फळधारणेनंतर अळ्या फळाच्या देठाजवळील छेदाखाली प्रवेश करून आतील गर खातात. प्रवेशद्वार विष्ठेने बंद केल्यामुळे सुरुवातीच्या अवस्थेत प्रादुर्भाव सहज लक्षात येत नाही. अळ्या फळामध्ये बोगदे तयार करून गरावर उपजीविका करत असल्याने आतील भाग विष्ठेमुळे काळसर होतो. पूर्ण वाढ झालेल्या अळ्या बाहेर पडताना फळावर गोलाकार छिद्रे दिसून येतात. परिणामी फळांची गुणवत्ता व बाजारमूल्य घटते. या छिद्रांमधून बुरशी व जिवाणूंचा संसर्ग होऊन फळे सडतात आणि विक्रीस अयोग्य ठरतात. या किडीच्या एकात्मिक व्यवस्थापनाबाबतची सविस्तर माहिती पुढील भागामध्ये प्रकाशित करण्यात येईल.- रवींद्र पालकर,८८८८४०६५२२(पीएच. डी. स्कॉलर, कीटकशास्त्र विभाग, महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी).ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
