Successful Rural Business Journey: बुलडाणा येथील जयश्री शिवाजी उबरहंडे यांनी देशी गोसंगोपनाचे महत्त्व जाणले. त्यातूनच कापूर उद्योगाबरोबरच शेणावर आधारित मूल्यवर्धित उत्पादने निर्मितीचा व्यवसाय सुरू करून अल्पावधीत तो नावारूपाला आणला आहे. सुमारे वीसच्या आसपास उपयुक्त, कलात्मक व कौशल्यपूर्ण उत्पादने त्यांच्या लघुउद्योगात तयार होत आहेत. त्यातून बाजारपेठ विस्तारत १५ ते १८ लाखांच्या दरम्यान वार्षिक उलाढालीपर्यंत पोहोचण्यात जयश्री यशस्वी झाल्या आहेत..बुलडाणा शहरातील तानाजी नगर भागात राहणाऱ्या जयश्री शिवाजी उबरहंडे यांची आज प्रक्रिया उद्योजक म्हणून ओळख झाली आहे. तनिष्का कपूर स्मॉल स्केल इंडस्ट्री नावाने आपला लघुउद्योग त्यांनी पतीच्या मदतीने नावारूपाला आणला आहे. त्यांच्या कुटुंबाची पांगरी (ता. बुलडणा) येथे शेती आहे. ती जबाबदारी कुटुंबातील सदस्य पाहतात. इतिहास विषयात एमएची पदवी घेतलेल्या जयश्री यांना प्रक्रिया उद्योगात आपला ठसा तयार करायचा होता. त्यादृष्टीने त्यांनी काही वर्षांपूर्वी कापूर उद्योगातून वाटचाल सुरू केली. त्यास अजून आर्थिक आधार देण्याच्या उद्देशाने अन्य उदयोगचा पर्याय शोधण्यास सुरुवात केली. अलीकडील काळात नैसर्गिक घटकांवर आधारित उत्पादनांना ग्राहकांकडून विशेष मागणी मिळत असल्याचे त्यांनी जाणले..Moringa Powder Business: मोरिंगा पावडरीचा ‘अर्का ड्राइड नॅचरल्स’ ब्रॅंड.त्यातही देशी गोवंशावर व प्रामुख्याने शेणावर आधारित उत्पादनांना ग्राहक चांगली पसंती देत असल्याचे त्यांच्या लक्षात आले. त्यातूनच अशा उत्पादनांची निर्मिती करण्याचे त्यांनी ठरवले. त्यासाठी नागपूर येथील गोविज्ञान केंद्रात प्रशिक्षण घेतले. त्याचबरोबर यू-ट्यूब व अन्य सोशल मीडियाचा आधार घेऊन उत्पादने निर्मिती करणे व त्यात कौशल्य मिळवणे यासाठी प्रयत्न सुरू केले. पूजा, धार्मिक वापरातील वस्तूंसाठी बाजारात पर्याय उपलब्ध आहेत. मात्र नैसर्गिक घटकांपासून कलात्मक व आकर्षक उत्पादने तयार करण्यावर जयश्री यांनी प्रामुख्याने भर दिला. शेती असलेल्या पांगरी येथेच त्यांची गोशाळा असून, तेथे सुमारे २० देशी गायी आहेत. त्यामुळे घरचेच शेण उपलब्ध होणार होते..महिलांचा सहभाग, रोजगार निर्मितीया लघुउद्योगाच्या वाटचालीतील महत्त्वाचा भाग म्हणजे स्थानिक महिलांचा सहभाग. उत्पादन निर्मितीतील विविध टप्प्यांचे प्रशिक्षण त्यांना देण्यात आले. शेण वाळविणे, बारीक मिश्रण तयार करणे, साच्यांमध्ये वस्तूंना आकार देणे, तयार वस्तू वाळविणे, सजावट, रंगरंगोटी, पॅकेजिंग आणि गुणवत्ता तपासणी अशा विविध कामांमध्ये या महिला कुशल झाल्या. काही महिलांना दिवे तयार करण्याबरोबरच सजावट करण्याचेही प्रशिक्षण देण्यात आले. घरातील नियमित कामांनंतर उपलब्ध होणाऱ्या वेळेचा उपयोग करून महिला उत्पादन प्रक्रियेत सहभागी होऊ शकल्या. नऊ महिला आणि तीन पुरुषांना या उद्योगातून थेट रोजगार निर्माण झाला आहे..उत्पादनांची श्रेणीगोवऱ्या, धूप, तुपाचे व विनातुपाचे दिवे, गोमय पणती, तोरण, सजावटीच्या वस्तू, जपमाळ, शुभलाभ पावले, अगरबत्ती अशी २० ते २२ उत्पादने जयश्री यांच्या या उद्योगात आज तयार होतात. गणपतीची सुंदर मूर्तीही बनवली असून, मोबाइल स्टॅंड तसेच वाहनामध्ये एअर फ्रेशनरसारख्या नवनवीन उत्पादनांची भर सातत्याने पडत असते. वस्तूंच्या श्रेणीत धूपकपांना विशेष स्थान देण्यात आले आहे. देशी गाईचे शेण, राळ आणि जडीबुटी यांच्या मिश्रणातून धूपकप तयार केले जातात. पूजा झाल्यानंतर वस्तूंचे विघटन होऊ शकते. त्यामुळे पर्यावरण पूरक असे या उत्पादनांचे वैशिष्ट्य आहे. याशिवाय नेहमीच्या कापरासह भीमसेनी कापूर यासारखी सुगंधी उत्पादने, व्हर्मी कंपोस्ट वडी आदींचीही निर्मिती केली आहे..Cashew Processing Business: कुटुंबाने नावारूपास आणलेला ‘कोकण कर्नल’ काजू प्रक्रिया उद्योग.विक्री व्यवस्थास्थानिक बाजारपेठेसह पुणे, मुंबई, नागपूर आदी शहरांपर्यंत जयश्री यांची उत्पादने पोहोचली आहेत. स्वतःचे संकेतस्थळ, ‘ई कॉमर्स’ अर्थात ‘ऑनलाइन’च्या माध्यमातून तसेच सोशल मीडियाच्या माध्यमातून उत्पादनांचे प्रमोशन केले आहे. प्रदर्शनांच्या माध्यमातूनही ग्राहकांचे नेटवर्क वाढण्यास व बाजारपेठ विस्तारण्यास मदत झाली आहे. केवळ उत्पादन विक्री न करता देशी गाईंचे आणि शेणावर आधारित उत्पादनांचे महत्त्व या विषयावर जयश्री जनजागृतीही करतात. उद्योगाची वार्षिक उलाढाल सुमारे १५ ते १८ लाखांच्या दरम्यान पोहोचली आहे. वैयक्तिक ग्राहकांसाठी लहान पॅकिंगपासून व्यापारी आणि संस्थात्मक ग्राहकांसाठी मोठ्या प्रमाणातील पॅकिंगची सुविधा तयार करण्यात आली आहे..पाचशे ते एक हजार नगांच्या प्रमाणात उत्पादन पुरविण्याची क्षमता विकसित केली आहे. म्हणजेच किरकोळ विक्रीसह घाऊक स्वरूपातील मागणीही पूर्ण करण्याचा प्रयत्न आहे. मंदिरे, सुपरमार्केट्स आदींपर्यंत पोहोचण्यासाठी हे पाऊल उपयोगी ठरत आहे. जयश्री यांचे पती शिवाजी छत्रपती संभाजीनगर येथे अध्यापन विषयात कार्यरत आहेत. त्यांचीही मोलाची मदत या उद्योगात झाली आहे. अशा प्रकारे शेणासारख्या घटकाकडे केवळ पारंपरिक वापरापुरते न पाहता त्यापासून विविध मूल्यवर्धित उत्पादने तयार करता येतात हे या उद्योगाच्या वाटचालीतून दिसून येते.जयश्री उबरहंडे ७८२१९३८०६६, ७९७२४५७२४२.ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
