ज्वारी हे पीक परवडत नसल्याने हंगाम खरीप असो की रब्बी, शेतकरी ज्वारी सोडून इतर पिकांना प्राधान्य देत आहेत. ही वस्तुस्थिती मान्यच करावी लागेल. मागील मॉन्सूनच्या चांगल्या पाऊसमानामुळे देशभर रब्बी पिकांच्या लागवड क्षेत्रात १८ लाख हेक्टरहून अधिक वाढ झाली आहे. रब्बी हंगामातील ज्वारी हे महत्त्वाचे पीक असताना ज्वारीचे क्षेत्र मात्र घटले आहे. ज्वारी लागवडीत आघाडीच्या महाराष्ट्रात गेल्यावर्षीच्या तुलनेत ज्वारीचा पेरा एक लाख ८० हजार हेक्टरने घटला आहे. अधिक गंभीर बाब म्हणजे मागील अडीच दशकांचा विचार करता राज्यात ज्वारीचे क्षेत्र तब्बल १८ लाख ३२ हजार हेक्टरने घटले आहे. लागवड क्षेत्रातील ही घट सध्या ज्वारी लागवडीखाली असलेल्या एकूण क्षेत्राहून (१३ लाख ६१ हजार हेक्टर) अधिक आहे. .संयुक्त राष्ट्र संघाने २०२३ हे भरडधान्य वर्ष म्हणून जाहीर केले होते. पचनास हलक्या आणि पोषणमुल्यांच्या दृष्टीने देखील श्रीमंत अशा ज्वारी, बाजरीसह इतरही भरडधान्यांचा जगभर आहारात वापर वाढावा. त्या आनुषंगिक भरडधान्यांचे उत्पादनही वाढावे, हा त्यामागचा मुख्य हेतू होता. त्यावेळी भरडधान्य लागवडीत आघाडीवरच्या भारत देशात त्यांचा आहारात वापर तसेच उत्पादन वाढीसाठी वर्षभर प्रबोधन झाले. भरडधान्यांना आपण श्रीअन्न म्हणू लागलो. परंतु भरडधान्यांमध्ये प्रमुख असलेल्या ज्वारीचा पेरा घटत असल्याने या प्रबोधनाचा लागवड क्षेत्र आणि उत्पादन वाढीसाठी मात्र फारसा फायदा झाला नाही, हेच यातून दिसून येते..Rabi Crops: देशात रब्बी पीक क्षेत्रात १८ लाख हेक्टरने वाढ.आपल्या राज्याचे ज्वारी हे मुख्य पीक आणि ज्वारीची भाकरी हेच मुख्य अन्न होते. सणावाराला किंवा कोणी बाहेरचे पाहुणे आले तरच गव्हाच्या पोळ्या केल्या जात असत. परंतु बदलत्या आहार शैलीत आपल्या ताटातून ज्वारीची भाकरी गायब होऊन त्याची जागा गव्हाच्या चपातीने घेतली आहे. मागील काही वर्षांपासून आरोग्याबाबत जागरूक ग्राहकांकडून ज्वारीचा आहारात वापर थोडा वाढत असला तरी अजूनही ज्वारीला म्हणावी तशी मागणी नाही. त्यामुळे ज्वारीला दरही कमीच मिळतोय. ज्वारी हे पीक परवडत नसल्याने हंगाम खरीप असो की रब्बी, शेतकरी ज्वारी सोडून इतर पिकांना प्राधान्य देत आहेत. ही वस्तुस्थिती मान्यच करावी लागेल..राज्यात ज्वारीचे क्षेत्र वाढवायचे असेल, तर या पिकाची उत्पादकता वाढवावी लागेल. त्याकरिता नवे वाण संशोधन आणि प्रगत लागवड तंत्रावर भर द्यावा लागेल. ज्वारीचे उत्पादन वाढल्यानंतर दर कोसळू नयेत, ही काळजी घ्यावी लागेल. आहारात ज्वारीच्या भाकरीचे प्रमाण अजून वाढविण्यासाठी याच्या सेवनाचे महत्त्व लोकांना पटवून द्यावे लागेल. ज्वारीमुळे पोटाचे विकार कमी होतात, हृदयासंबंधी आजारातही ज्वारी उपयुक्त आहे. ज्वारीमुळे शरीरातील अतिरिक्त चरबी, वजन कमी होते. ज्वारीचे नवीन पौष्टिक वाण मुलं, महिलांचे कुपोषण कमी करण्यासही हातभार लावतात. ज्वारी सेवनाचे हे सर्व फायदे गावोगाव जाऊन लोकांना पटवून द्यावे लागतील..ज्वारीपासून धान्याबरोबर जनावरांना चाराही मिळतो. ज्वारीपासून अनेक प्रक्रियायुक्त पदार्थ तयार करता येतात. ज्वारीच्या प्रक्रियायुक्त पदार्थांना देश-विदेशांतून मागणी वाढत आहे. गावातील बेरोजगार तरुण, महिलांना ज्वारीवरील प्रक्रियेचे प्रशिक्षण देऊन त्यांना या उद्योगात उतरविण्यासाठी आर्थिक मदतही करावी लागेल. ज्वारीची प्रक्रिया आणि पोषणमुल्यातील श्रीमंती कळल्याशिवाय या पिकाला चांगले दिवस येणार नाहीत. अनेक विकसित देशांत ज्वारीचा (प्रामुख्याने गोड ज्वारी) वापर हा जैवइंधनासाठी करता येईल का, हे पाहिले जात आहे. आपणही अन्न, चारा आणि इंधन अशा सर्वांगानी ज्वारी या श्रीअन्नाचा विकास केला तरच त्याचे क्षेत्र वाढेल, शेतकऱ्यांना ज्वारी किफायती ठरेल..ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
