Rain Shortage Impact on Agriculture Rural Economy: मॉन्सूनच्या कमी पाऊसमानाचा मोठा फटका महाराष्ट्रासह देशातील इतरही भागांतील खरीप हंगामाला बसला आहे. त्यात आता धरणातील कमी पाणीसाठा आणि एल निनोमुळे सरासरीपेक्षा अधिक राहणाऱ्या तापमानाचा फटका रब्बी हंगामाला देखील बसणार असल्याचे रिझर्व्ह बॅंकेने नुकत्याच प्रसिद्ध केलेल्या पतधोरण अहवालातून स्पष्ट केले आहे. पावसातील तूट आणि शेती उत्पादनातील चढ उताराचा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवरील परिणाम कमी होण्यास मदत होत असल्याचे देखील हा अहवाल सांगतो. त्यासाठी हा अहवाल शेतकरी कुटुंबाच्या उत्पन्नात वेतनाचा वाटा अधिक (५१ टक्के) असल्याचा दाखला देते. .मुळात मागील काही वर्षांपासून अल्पभूधारक असो की थोडीफार अधिक शेती क्षेत्र असलेला शेतकरी यांना आपल्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह केवळ शेती क्षेत्रातून भागविणे खूपच अवघड झाले आहे. त्यामुळे असे शेतकरी आपल्या कुटुंबाचे पोट भरण्यासाठी शेतातील मजुरीपासून ते गावपरिसरात मिळेल ते काम करीत आहेत. अर्थात, उपलब्ध रोजगारातून थोडाफार पैसा मिळविण्याची त्यांची धडपड सुरू आहे. त्यातून त्यांच्या कुटुंबाच्या उत्पन्नात वेतनाचा वाटा वाढला आहे. शेती या एका घटकातून उत्पन्न कमी झाल्याने दुसऱ्या बाह्य घटकांचा वाटा वाढला आहे. त्यामुळे शेती उत्पादनातील चढ-उताराचा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर कमी परिणाम दिसत आहेत..Maharashtra Rain Shortage: राज्यात २९८ तालुक्यांत पावसाची तूट; चिंता वाढली.शेतीपूरक व्यवसाय (दुग्धोत्पादन, पशू-पक्षिपालन आदी) आणि बिगर शेती व्यवसायामुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला आधार मिळतोय, हे सत्यच आहे. त्यामुळेच तर शेतीला पूरक व्यवसायाची जोड द्या अर्थात एकात्मिक शेती पद्धतीचा अवलंब करा, असा सल्ला शेतकऱ्यांना दिला जातो. या शेती पद्धतीत जोखीम कमी अन् उत्पन्नाची हमी असते. परंतु त्याचवेळी पावसाची तूट कितीही असली तरी या व्यवसायाची वाढ कायम होत राहते, असा अहवालातील निष्कर्ष मात्र खटकतो..मागील काही वर्षांपासून आपण पाहतोय, की अतिवृष्टी असो की अनावृष्टी याचा मोठा फटका जवळपास सर्वच शेतीपूरक व्यवसायालाही बसलेला आहे. गेल्या वर्षी अतिवृष्टीने चाऱ्याचे खूप नुकसान झाले, तर यंदा दुष्काळाने चारा उगवलाच नाही आणि टंचाई जाणवतेय. या दोन्ही परिस्थितीत दुग्ध व्यवसायाची अपरिमित हानी झाली आहे. त्यामुळे दूध, अंडी, मांस, मासे यांचे उत्पादन पर्यायाने व्यावसायिकांचे उत्पन्न घटणार आहे. त्यामुळे पावसाच्या तुटीशी पूरक व्यवसायांचे उत्पादन फारसे जोडलेले नाही, असा टोकाचा निष्कर्ष काढता येणार नाही..Rain Deficit : नऊ महसूल मंडलांत २१ दिवसांचा पावसाचा खंड.ग्रामीण भागातील बिगर शेती व्यवसायाची वाढ याचा आणि पावसाच्या तुटीचा फारसा संबंध नाही, हा अहवालातील निष्कर्षही टोकाचाच वाटतो. मॉन्सूनच्या पावसावर शेतीच नाही तर एकंदरीतच ग्रामीण अर्थव्यवस्था अवलंबून आहे. यावर्षी कमी पाऊसमानामुळे बियाणे, रासायनिक खते, तणनाशके, कीडनाशके या निविष्ठांचा म्हणावा तसा उठाव झाला नाही. रब्बीतही पेरा कमी राहिला तर या सर्वच निविष्ठांची मागणी कमी असणार आहे. अर्थात, या व्यावसायिकांना त्याचा फटका बसणार आहे..खरीप, रब्बी हंगामातून सोयाबीन, कापूस, मका, तूर, ज्वारी, गहू, हरभरा आदींचे उत्पादन कमी मिळाले तर देशात अन्नधान्य टंचाई निर्माण होईल, महागाई वाढू शकते. एवढेच नव्हे तर संबंधित शेतीमालावर आधारीत सर्वच प्रक्रिया उद्योगही ठप्प होतील. शेतकरी हा देशातील सर्वांत मोठा ग्राहक वर्ग आहे. शेतकऱ्यांची क्रयशक्ती चांगली असेल तर बाजारात दैनंदिन गरजेच्या वस्तूंपासून ते इतरही बहुतांश उत्पादनांना उठाव असतो. शेतकरी बाजारातच आले नाही तर सर्वत्र मंदीचे सावट दिसते. त्यामुळे शेतकऱ्यांचे उत्पन्न घटले, त्यांची क्रयशक्ती घटली तर त्याचा प्रतिकूल परिणाम ग्रामीण तसेच शहरी बाजारपेठांवर तर होतोच, देशाच्या अर्थव्यवस्थेला देखील मंदीचे ग्रहण लागते..ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
