संतोष मुंढे ः ॲग्रोवन वृत्तसेवा
BDNPH 18-5 : छत्रपती संभाजीनगर : बदनापूर येथील कृषी संशोधन केंद्राद्वारे विकसित तुरीच्या ‘बीडीएनपीएच १८-५’ या संकरित वाणाची भारताच्या मध्य विभागासाठी शिफारस करण्यात आल्याची माहिती केंद्राचे प्रभारी डॉ. के. टी. जाधव यांनी दिली.

अखिल भारतीय समन्वित संशोधन प्रकल्प खरीप कडधान्याद्वारे घेण्यात आलेल्या वार्षिक समूह बैठकीत ही शिफारस करण्यात आली. बदनापूर कृषी संशोधन केंद्राने संशोधित केलेले ‘बीडीएन-७११,’ ‘गोदावरी’ आदी पांढऱ्या रंगाचे तुरीचे वाण शेतकऱ्यांच्या चांगलीच पसंतीस उतरले आहे. याबरोबरच ‘बीडीएन ७१६’, ‘बीएसएमआर ७३६’ हे केंद्राने संशोधित केलेले लाल तुरीचे वाण आहे. यापूर्वी ‘बीएसएमआर ८५३’ हा या केंद्राने संशोधित केलेला तुरीचा वाण खूप प्रचलित होता.

डॉ. जाधव म्हणाले, ‘‘जीटीएच १’ हा भारतातील मध्य विभागासाठी प्रसारित केलेला पहिला संकरित तूर वाण आहे. तो गुजरातमधील आहे. विशेष बाब म्हणजे महाराष्ट्रातील कृषी विद्यापीठांद्वारे शिफारस करण्यात आलेले ‘बीडीएनपीएच १८-५’ हे पहिलेच तुरीचे संकरित वाण आहे. रंगाने पांढऱ्या‍ असणाऱ्या या वाणाची उत्पादकता १७५९ ते २१५९ किलोग्रॅम प्रतिहेक्टर आहे. हा वाण १५५-१७० दिवसांत तयार होतो. मर आणि वांझ या प्रमुख रोगांना तो मध्यम प्रतिकारक आहे.

डॉ. डी. के. पाटील, डॉ. व्ही. के. गिते या शास्त्रज्ञांनी डॉ. के. टी. जाधव, प्रशांत सोनटक्के आणि डॉ. ज्ञानेश्‍वर मुटकुळे यांच्या सहकार्याने हा वाण विकसित केला. त्यासाठी वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. इंद्रमणी मिश्रा, संचालक संशोधन डॉ. के. एस. बेग, माजी संचालक संशोधन डॉ. डी. पी. वासकर यांचे मोलाचे मार्गदर्शन लाभले. तुरीची उत्पादकता वाढविण्यासाठी संकरित वाण निर्मिती हा एक नवीन पर्याय या निमित्ताने यापुढेही वापरला जाईल, असे मत डॉ. जाधव यांनी सांगितले. लवकरच हा वाण शेतकऱ्यांना पुरविण्यात येईल, असेही ते म्हणाले.