Shunya Mashagat Sheti: मातीची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी आणि शेतीमध्ये खर्च कमी करण्यासाठी शून्य मशागत पद्धत ओळखली जाते. मात्र ही पद्धत जमीन आणि पिकाच्या प्रकारावर अवलंबून असते. त्यामुळे शून्य मशागत फायदेशीर असली तरी करताना जमिनीचा प्रकार आणि पिकांची निवड यांचा विचार करणे अत्यावश्यक आहे..शून्य मशागतीचे फायदेशून्य मशागतीमुळे मातीतील सेंद्रिय कर्ब वाढतो.मातीची रचना सुधारते आणि ओलावा टिकून राहतो.नत्र, स्फुरद, पालाश यांसारखी अन्नद्रव्ये पिकांना सहज उपलब्ध होतात.मशागतीचा खर्च, ट्रॅक्टर आणि डिझेलचा वापरही कमी होतो..Zero Tillage Farming: शून्य मशागत, सेंद्रिय निविष्ठा निर्मिती ही काळाची गरज .सर्वच जमिनीत शून्य मशागत करणे योग्य नाही. क्षारपड, चोपण, मुरमाड, चिकण आणि भारी काळ्या जमिनीत ही पद्धत उपयोगी ठरत नाही. अशा जमिनीत खोल नांगरणी करून माती मोकळी करणे आवश्यक असते. विशेषतः काळी जमीन पावसात चिकट होते आणि कडक बनते, त्यामुळे मशागत न केल्यास मुळांची वाढ व्यवस्थित होत नाही..पिकांच्या बाबतीतही शून्य मशागतीची मर्यादा आहे. ऊस, कापूस, हळद यांसारख्या खोल मुळांच्या पिकांसाठी माती भुसभुशीत आणि मोकळी असणे गरजेचे असते. त्यामुळे या पिकांमध्ये शून्य मशागत योग्य ठरत नाही. विशेषतः हळदीसारख्या कंद पिकांमध्ये माती सैल नसेल तर थेट उत्पादनावर परिणाम होतो..Zero Cost Farming: शेणातून गॅस; शेतकऱ्याचा ‘शून्य खर्च’चा यशस्वी प्रयोग .त्याउलट, गहू, ज्वारी, मका, बाजरी, हरभरा यांसारखी कमी कालावधीची आणि कमी खोलीत वाढणारी पिके हलक्या व मध्यम जमिनीत शून्य मशागतीत चांगली येऊ शकतात. काही भाजीपाला पिकांसाठीही ही पद्धत उपयुक्त ठरते, मात्र मूळवर्गीय पिकांमध्ये ती फायदेशीर नसते.फळबागांमध्ये शून्य मशागत केली तरी तण नियंत्रणासाठी खुरपणी करावीच लागते. फळबागांमध्ये वर्षातून एकदा तरी झाडाभोवती आळे करून सेंद्रिय खत आणि आच्छादन देणे गरजेचे आहे..वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठाच्या मृदाशास्त्र विभागातील तज्ज्ञ डॉ. पपिता गौरखेडे आणि डॉ. हरिहर कौसडीकर यांच्या मते, शून्य मशागत ही सार्वत्रिक उपाय नसून ती जमिनीचा प्रकार आणि पिकांच्या गरजेनुसारच वापरावी. परंतु योग्य नियोजन केल्यावर या पद्धतीचा फायदा मिळू शकतो..ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
