शेतकरी ः सचिन प्रतापराव देशमुखगाव ः पिंपरी देशमुख, ता. जि. परभणीहरभरा ः १२ एकर.परभणी जिल्ह्यातील पिंपरी देशमुख (ता.परभणी) येथील उच्चशिक्षित तरुण प्रयोगशील शेतकरी सचिन प्रतापराव देशमुख शेतीमध्ये नवनवीन तंत्रज्ञानाचा अंगीकार करत पिकांचे उत्पादन घेत आहेत. देशमुख कुटुंबीयांची पिंपरी देशमुख शिवारात मध्यम ते भारी प्रकारची २२ एकर वडिलोपार्जित शेती आहे. यंदा खरिपातील १५ एकरांवरील सोयाबीन काढणीनंतर रब्बीत १२ एकर हरभरा, तर ३ एकर गहू घेतला आहे. उर्वरित क्षेत्रात ऊस व हळद या पिकांची लागवड आहे. शेतीमध्ये यांत्रिकीकरणावर भर देत शेतीमध्ये प्रयोगशीलता त्यांनी जपली आहे. हरभरा पेरणीसाठी जोडओळ पद्धत स्वीकारत उत्पादकता वाढ मिळविण्यात ते यशस्वी झाले आहेत..Chickpea Cultivation: जमीन सुपीकता जपण्यासाठी हरभरा लागवडीचे नियोजन.नावीन्यपूर्ण तंत्रज्ञानावर भरसचिन यांनी शेती करण्यास सुरुवात केली तेव्हापासून शेतीमध्ये नवनवीन तंत्रज्ञान स्वीकार करण्याकडे त्यांचा कल आहे. याशिवाय थोड्या-थोड्या क्षेत्रावर सुधारित पीक लागवड तंत्रज्ञानाचे प्रयोगही ते करतात. प्रयोगांच्या मिळालेल्या निष्कर्षांवरून आणि अनुभवातून योग्य तंत्रज्ञानाचा वापर मोठ्या क्षेत्रावर अवलंब करतात. त्यांनी २०१८ पासून पारंपरिक पद्धतीने पेरणी करण्याऐवजी सुधारित बैलचलित पेरणी यंत्राचा वापर सुरू केला. त्यामुळे वेळेची बचत होऊ लागली. मजुरांच्या समस्येतून काही प्रमाणात सुटका झाली. पुढे २०१९ मध्ये बैलचलित यंत्राद्वारे दोन ओळींमध्ये १८ इंच अंतर ठेवून सोयाबीनची पेरणी केली. प्रत्येक पाच ओळींनंतर सरी ओढली. त्यामुळे जमिनीत पाणी मुरले. तर अतिरिक्त पाण्याचा निचरा झाला. या पद्धतीने पेरणीसाठी एकरी २५ ते २८ किलो बियाणे लागले. त्यातून एकरी सरासरी ९ ते १० क्विंटल उत्पादन मिळाले..शेतीमध्ये यांत्रिकीकरणावर भर देण्यासाठी त्यांनी २०२१ मध्ये ५० एचपी क्षमतेचा ट्रॅक्टर खरेदी केला. त्यासोबत पेरणी यंत्र, नांगर, रोटाव्हेटर, पाचफणी यंत्र, मोगडा आदी अवजारांची खरेदी केली. या माध्यमातून त्यांनी स्वतःची मिनी अवजार बँक तयार केली आहे. खरिपाच्या पेरणीपूर्वी कृषी विद्यापीठात आयोजित बीबीएफ पेरणी यंत्र जोडणीचे प्रशिक्षणही त्यांनी घेतले आहे. रब्बीमध्ये हरभरा पेरणी करण्यासाठी भाडेतत्त्वावर ट्रॅक्टरचलित यंत्राद्वारे दोन ओळींमध्ये १६ इंच अंतर ठेवून पेरणी केली जाते. पेरणीसाठी एकरी ३५ किलो बियाणे लागते. त्यातून एकरी ८ क्विंटल हरभरा उत्पादन मिळत असल्याचे सचिन सांगतात..Chickpea Snail Control: हरभऱ्यावरील शंखी गोगलगायीच्या नियंत्रणासाठी घरगुती पद्धती.हरभरा लागवड नियोजनयंदा ९ नोव्हेंबर २०२५ रोजी पेरणीचे नियोजन होते. त्यानुसार सोयाबीन काढणीनंतर रोटोव्हेटरने जमिनीची मशागत केली. त्यानंतर १०ः२६ः२६, झिंक सल्फेट आणि फेरस सल्फेट यांच्या एकरी मात्रा दिल्या.पेरणीसाठी कृषी विद्यापीठाच्या शिफारशीनुसार बियाणास बीजप्रक्रिया केली. बीजप्रक्रिया केल्यानंतर नियोजित तारखेस हरभरा पेरणी केली.पेरणीसाठी महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाच्या फुले विक्रांत, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाचे परभणी चना १६, जॉकी ९२१८ या वाणांची निवड केली आहे..ट्रॅक्टरचलित यंत्राद्वारे दोन ओळींमध्ये १६ इंच अंतर ठेवून पेरणी केली.पेरणी केल्यानंतर लगेच तुषार संचाने सिंचन करण्यात आले. त्यामुळे उगवण चांगली होण्यास मदत मिळाली.या वर्षी पाऊस चांगला झाल्याने जमिनीत पुरेसा ओलावा होता. त्याचा वाढीच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात फायदा झाला.पीक वाढीच्या अवस्थेनुसार सिंचन करण्यावर भर देण्यात आला. त्यानुसार पेरणीनंतर ३५ दिवसांनी एक पाणी दिले. त्यानंतर घाटे धरण्याच्या अवस्थेत म्हणजेच पेरणीनंतर ७० दिवसांनी सिंचन करण्यात आले. जमिनीतील ओलावा स्थिती तपासून सिंचनाचे काटेकोर नियोजन करण्यात आले..Chickpea Pod Borer: हरभऱ्यावरील घाटेअळीचे नियंत्रण कसे करावे?.सिंचन केल्यानंतर बैलांच्या साह्याने कोळपणी करून पीक तणमुक्त ठेवले. तणांचा प्रादुर्भाव जास्त असेल तर आवश्यकतेनुसार खुरपणी करण्यास प्राधान्य दिले जाते.पेरणीपूर्वी बियाणास बुरशीनाशकांची बीजप्रक्रिया केल्यामुळे मर रोगाचा प्रादुर्भाव दिसून आलेला नाही.आतापर्यंत हरभरा पिकामध्ये प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून रासायनिक कीटकनाशकांच्या दोन फवारण्या घेतल्या आहेत.सध्या हरभरा पीक घाटे भरण्याच्या अवस्थेत आहे. घाटे भरत आहेत. साधारण २५ फेब्रुवारीपर्यंत पीक काढणीस येईल, असे सचिन देशमुख यांनी सांगितले..जोडओळ पद्धतीने उत्पादकतेत वाढसुरुवातीच्या काळात हरभरा पिकाची पारंपरिक पद्धतीने २ ओळींत १२ इंच अंतर ठेवून पेरणी केली जात असे. त्यावेळी पेरणीसाठी एकरी ३० ते ३२ किलो बियाणे लागत होते. त्यातून एकरी ५ ते ६ क्विंटल उत्पादकता मिळायची. सोयाबीन पिकातील अनुभवावरून देशमुख यांनी २०२१ पासून हरभऱ्याची बीबीएफ तंत्राने पेरणी करण्यास सुरुवात केली. रब्बी पेरणीवेळी सरी काढली जात नाही. मागील तीन ते चार वर्षांपासून जोडओळ पद्धतीने हरभऱ्याची पेरणी करत आहेत. ट्रॅक्टरचलित बीबीएफ पेरणी यंत्राद्वारे सपाट जमिनीवर पेरणी केली जाते. दोन जोड ओळीतील अंतर २४ इंच तर दोन ओळींत १२ इंच अंतर राखले जाते. या पद्धतीने पेरणीसाठी एकरी २५ किलो बियाणे लागते. पेरणीनंतर एकरी झाडांची संख्या १ लाख ते १ लाख ५ हजार इतकी राखण्याचा त्यांचा प्रयत्न असतो. या पद्धतीने पेरणी केल्यानंतर एकरी सरासरी १० ते १२ क्विंटल हरभरा उत्पादन मिळते, असे श्री. देशमुख सांगतात.- सचिन देशमुख, ९५०३१६३१२४(शब्दांकनः माणिक रासवे).ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
