Organic Fertilizers: सध्या चालू असलेल्या इराण- इस्राईल- अमेरिका युद्धाची झळ आपल्याला दैनंदिन दिवसात बसत आहे. महागाई वाढली, आयात निर्यातीवर परिणाम झाला आणि इंधनाच्या उपलब्धेवर टांगती तलवार आली. अशातच खरिपाचा हंगाम काही दिवसात सुरु होईल. त्यासाठी खतांची गरज पडणार यामुळे खत कंपन्यांनी युरियाची किंमत वाढवली आहे. त्यामुळं आता आपल्याला पर्यायी उपाय शोधण्याची गरज आहे. .युरिया हे रासायनिक खत आहे. यामध्ये ४६ टक्के नत्र हे अन्नद्रव्य असते. युरिया खत उघड्या जमिनीवर टाकल्यास त्यातील अमोनिया हवेत उडून जातो. फार कमी प्रमाणात नत्र पिकांसाठी उपलब्ध होतो. नत्र हे केवळ युरिया या एकाच खतामध्ये नसते तर सेंद्रिय खते, जिवाणू खते, आणि इतर रासायनिक मिश्र खतांमध्ये असते..Soil Tillage Methods: जमिनीची मशागत करताना लक्षात ठेवायच्या ३ महत्त्वाच्या गोष्टी!.सेंद्रिय खते-सेंद्रिय खतांमध्ये शेणखत, गांडूळखत, हिरवळीचे खत, निंबोळी पेंड हे पर्याय आहेत.. सहसा बरेच शेतकरी आपल्याकडे शेणखताचा वापर करतात.कारण त्यामधअये कुजलेलं शेण आणि पालापाचोळा असतो. त्यामुळं चांगल्या कुजलेल्या एक टन शेणखतात साधारणत: ५ ते ६ किलो नत्र असतो. यासोबत ३.५ किलो स्फुरद आणि ७.८ किलो पालाश असते. तसे हे ऐकायला फार कमी वाटू शकते. पण शेतामध्ये शेणखत वापरल्याने आपल्या मातीचे आरोग्य सुधारते. यासारखेच गांडूळखत हेही पोषक तत्त्वांचा खजिना असते. याच्या वापरामुळे जमिनीत पाणी धरुन ठेवण्याची क्षमताही वाढते. एक टन गांडूळखतात जवळपास १० ते १५ किलो नत्र आढळतो. याशिवाय शेतकरी हिरवळीच्या खतांचा आणि निंबोळी पेंडचा वापर करु शकतात. हिरवळीच्या खतांमुळे जमिनीतला सेंद्रिय कर्बही वाढतो तर निंबोळी पेंड नैसर्गिकरीत्या जमिनीतल्या किडींचे नियंत्रण करते..जिवाणू खते-यालाच जैव खते असेही म्हटले जाते. कारण यामध्ये सूक्ष्मजीवाणुंचा वापर करुन हवेतील नत्र पिकांसाठी उपलब्ध करुन दिला जातो. यामध्ये अॅझेटोबॅक्टर, अॅझोस्पिरीलियम, रायझोबियम, निळे हिरवे शेवाळ ही जिवाणू खते प्रामुख्याने नत्र खतासाठी वापरली जातात. जिवाणू खते म्हणजेच बायोफर्टिलायझर्समुळे पिकांची रोग प्रतिकारक शक्ती वाढते. जमिनीतील किडींपासून पिकांच्या मुळाचे संरक्षण होते. तसेच मातीचा पोतही सुधारतो. ही खते कृषि विज्ञान केंद्र, खतांच्या दुकानात मिळतात..Urea Price Hike: युरिया दराचा भडका उडणार?.द्रव सेंद्रिय खते-शेणखत, गांडूळखतासोबत जीवामृत हे देशी गाईचे शेण, गोमूत्र, गूळ, बेसन यांच्यापासून बनलेले असते. हे खत अत्यंत स्वस्त आणि प्रभावी आहे. हे जमिनीत सूक्ष्म जीवांची संख्या वेगाने वाढवते. यामुळे जमिनीचा पोत सुधारतो, पिकांची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते..इतर रासायनिक खतेयुरिया हे एकल खत आहे. परंतु मिश्र खतांमध्ये नत्र हे मुबलक प्रमाणात असते. मिश्र खतांमध्ये नत्र, स्फुरद, पालाश हे तीनही अन्नद्रव्य एकाच खतामध्ये उपलब्ध होतात. यात प्रामुख्याने १८:४५:०० (डिएपी), २०:२०:००:१३, १९:१९:१९, १५:१५:१५, २०:२०:२० या खतांचा वापर करता येतो. ही खते सहसा विद्राव्य स्वरुपातही देता येतात..कडधान्य पिकांची लागवडकडधान्यवर्गीय पिकांच्या मुळांवर गाठी असतात. त्या गाठींमध्ये रायझोबियम जिवाणू असतात जे हवेतील नत्र पिकांसाठी उपलब्ध करुन देतात. त्यामुळे कडधान्यवर्गीय पिक जमिनीत नत्र खत मुबलक प्रमाणात तयार होतो. पुढील हंगामातील पिकासाठी हा नत्र उपलब्ध होतो..ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
