विविध भागांतील यात्रा, उरसाच्या निमित्ताने तसेच पशुपालकांच्या आग्रहास्तव किंवा शासकीय योजनेअंतर्गत पशुप्रदर्शनांचे आयोजन केले जाते. त्यामध्ये अनेक पशुपालक सहभागी होतात. वर्षभर केलेल्या कष्टाचे चीज व्हावे, आपल्या पशुधनाचे विक्री मूल्य वाढावे असा त्यांचा प्रयत्न असतो. पशुप्रदर्शन आयोजित करण्यापूर्वी नेमक्या कोणत्या बाबी लक्षात घेणे आवश्यक आहे, याची माहिती पशुपालकांना आणि आयोजकांना असणे आवश्यक आहे..प्रदर्शनासाठी पशुपालकांनी गोठ्यातील जातिवंत जनावरे निवडावीत. त्यांच्यामध्ये त्या जातीची संपूर्ण वैशिष्ट्ये असायला हवीत. त्यासाठी अभ्यास करावा. पशुवैद्यकांशी चर्चा करावी. जनावरांची निवड, खरेदी शक्यतो लहानपणीच करावी. त्यांना योग्य खुराक, व्यायाम देऊन त्यांना बांधेसूद बनवावे. त्याची वयानुसार योग्य वाढ झालेली असावी. देशी, संकरित कालवडी योग्य वयाच्या असाव्यात. वय जास्त असेल आणि गाभण नसेल तर वांझ ठरवून स्पर्धेतून बाद होऊ शकतात. वळूच्या बाबतीत जाती वैशिष्ट्यानुसार बांधेसूद शरीर, ठेवण अत्यंत आवश्यक आहे. लठ्ठ वळू हे अपात्र ठरतात. त्याचबरोबर कोणतेही व्यंग, जखम, मूळ जातीपेक्षा वेगळा रंग असू नये..Ear Tagging in Livestock: चांगल्या वंशासाठी इअर टॅगिंगचा आधार.पशुप्रदर्शनात भाग घेणारी जनावरे मारकी, बुजरी किंवा भित्री असू नयेत. नुकतीच आजारातून बरी झालेली जनावरे असता कामा नयेत. आज्ञाधारक असावीत. त्यासाठी त्यांना प्रशिक्षण द्यावे. डोळे, डोके, कान हे जाती वैशिष्ट्यानुसार असावीत. डोळे पाणीदार असावेत.गाईच्या बाबतीत कास भरदार असावी. सड एकाच आकाराचे निरोगी असावेत. बरगड्या चपट्या, गोलाकार आणि स्वतंत्र दिसल्या पाहिजेत. नाकपुड्या रुंद व ओलसर असाव्यात. जेणेकरून जनावर आकर्षक दिसेल..वळू रुबाबदार असावा. वशिंडाची वाढ ही वयानुसार सुदृढ असावी. ते गळणारे अथवा झुकलेले असू नयेत.प्रत्यक्ष प्रदर्शनादिवशी जनावरांची शिंगे सौम्य सॅन्ड पेपरने घोळून घ्यावीत. कोयता, चाकू यांचा वापर करू नये. त्यावर तेलाचा हात फिरवावा. खूर नालबंदाकडून नियमितपणे रेखीव करून घ्यावेत. जनावर धुऊन घ्यावे. जमल्यास पाण्यात किंचित नीळ टाकावी म्हणजे खिलारसारख्या जनावरात एक प्रकारची चकाकी येईल..Livestock Eating Plastic: जनावरांनी अखाद्य वस्तू खाल्ल्या आहेत हे कसं ओळखायचं?.कडक ऊन, थंडीमध्ये जनावर बांधू नये. खरारा वापरून निर्जीव केस, कोंडा काढून टाकावा. केसाच्या दिशेने काथ्याची हातोळी फिरवावी. शेपूट गोंडादेखील स्वच्छ करून कंगव्याने विंचरून घ्यावा. कंगवा तुरटीच्या पाण्यात बुडवून कोरडा करून घ्यावा.प्रत्यक्ष रिंगणात जनावर ऐटबाज दिसावे म्हणून नियमित वाळूतून चालवावे. त्यामुळे पाय उचलून टाकायची सवय लागेल. जनावर रिंगणात उतरत असताना अंगावर झूल, शिंगात कंडे, इतर सौंदर्य अलंकार नसावेत..निवड समितीमध्ये तज्ज्ञ पशुवैद्यकीय अधिकारी असतात. सोबत यात्रा कमिटी, संयोजक यांचे प्रतिनिधी देखील असतात. ते सर्व प्रत्यक्ष निवडीपूर्वी चर्चा करून योग्य गुण तपासून उपलब्ध जनावरातून उत्कृष्ट क्रमांकाच्या जनावराची निवड करत असतात. त्यांना सहकार्य करणे, योग्य माहिती देणे आपले कर्तव्य आहे. याकडे दुर्लक्ष करू नये. नम्रपणे सर्व प्रश्नांना उत्तरे द्यावीत. एकूण स्पर्धक जनावरांच्या तुलनेत ही निवड झालेली असते. त्यामुळे निवड समितीचा निर्णय मान्य करून त्याचा आदर करावा.प्रदर्शनात बक्षिसाच्या रकमेपेक्षा पशुपालकांचा सन्मान खूप महत्त्वाचा असतो. त्यातून एक प्रकारची समाजमान्यता, सन्मान पशुपालक आणि त्यांच्या पशुधनाला मिळत असतो. त्यातून इतर पशुपालक प्रेरणा घेत असतात. जातिवंत जनावरांचे संवर्धन होत असते. त्यासाठी अशा प्रदर्शनास भेट देऊन आपणही अभ्यास करावा व पशुपालकांचा उत्साह वाढवावा..Livestock Health: अखाद्य वस्तूंमुळे जनावरांना होतात आजार.प्रदर्शनासाठी जाण्या-येण्याचा खर्च, पशुखाद्य, वैरण, पाणी याचा खर्च संयोजकांनी करणे आवश्यक आहे. संयोजकांनी जनावरांची नोंदणी जातिनिहाय, गटनिहाय बिनचूक करावी. वेळ मर्यादा ठरवून द्यावी. रिंगणात जनावरे, संबंधित मालक व निवड समिती सदस्यांचा मर्यादित वावर असावा.प्रदर्शन आयोजित करण्यापूर्वी सदर जागा मोकळी व प्रशस्त असावी.योग्य त्या यंत्रणेकडून पाहणी करून घ्यावी व अहवाल प्राप्त करून घ्यावा.प्रदर्शन आयोजित करत असलेल्या भागात कोणत्याही संसर्गजन्य रोगाचा प्रादुर्भाव नसावा.उपस्थित जनावरे पशुपालक, नागरिक यांच्या सुरक्षेची संपूर्ण काळजी घ्यावी. त्यासाठी पोलिस, आरोग्य, पशुआरोग्य, अग्निशामक दल या सर्व यंत्रणा सज्ज ठेवाव्यात..ऋतुमानानुसार सर्व जनावरे, पशुपालक यांना सुविधा उपलब्ध करून द्याव्यात. सहभागी होणाऱ्या जनावरांच्या कानात इनाप बिल्ले असतील आणि सर्व प्रकारचे लसीकरण केले गेले असेल याची खात्री करावी.विद्युत पुरवठा घेताना कुठेही शॉर्टसर्किट होणार नाही, आग लागणार नाही याची काळजी घ्यावी. कोणतेही ज्वलनशील पदार्थ प्रदर्शनस्थळी असू नयेत. चारा साठवण्याची जागा आगीपासून सुरक्षित राहील याची काळजी घ्यावी..प्रदर्शनस्थळी दुरून आलेले पशुपालक स्वयंपाक करणार नाहीत, स्टोव्ह, चूल, गॅस याचा वापर करणार नाहीत याबाबत दक्षता घ्यावी. मुंबई पोलिस अधिनियम कलम ११६/११७ अन्वये प्रदर्शनास स्थळी नागरिक, पशुपालक, कामगार यांना बिडी, सिगारेट ओढण्यास प्रतिबंध करावा.प्रदर्शनस्थळी चुकून आग लागली तर विझविण्यासाठी पाण्याच्या टँकरची सोय करून ठेवावी. जवळच्या अग्निशामक दलास सतर्क राहण्याविषयी विनंती पत्र देऊन ठेवावे.- डॉ. व्यंकटराव घोरपडे, ९४२२०४२१९५(सेवानिवृत्त सहायक आयुक्त पशुसंवर्धन, सांगली).ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
