डॉ. ज्ञानेश्वर ताथोड, डॉ. सोनाली लोखंडेSeed Cum Fertilizer Drill: राज्यात मान्सूनने प्रवेश केल्याने पेरण्यांची लगबग सुरु झाली आहे. पेरणीची कार्यक्षमता आणि अचुकता वाढविण्यासाठी शेतकऱ्यांनी आधुनिक पेरणी यंत्रांकडे वळावे. पेरणी करताना दोन ओळीतील, दोन रोपातील अंतर, पेरणीची खोली योग्य प्रमाणात ठेवणे आवश्यक असते. अल्पभूधारक शेतकऱ्यांसाठी मनुष्यचलित टोकण यंत्र, बैलजोडी असणाऱ्या शेतकऱ्यांकडे बैलचलित पेरणी यंत्र फायदेशीर ठरु शकते. .मनुष्यचलित टोकण यंत्रलहान व मध्यम शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत उपयुक्त, किफायतशीर आणि अचूक असे पेरणीसाठी कृषि अवजार आहे. मका, गहू, सोयाबीन, तूर, हरभरा, तीळ, जवस इ. या सारख्या विविध पिकांची पेरणी या यंत्राद्वारे सुलभपणे करता येते. या यंत्रामध्ये बियाणे व काही यंत्रामध्ये आता खतासाठी स्वतंत्र डबे असतात. त्यामुळे एकाच वेळी बी आणि खत पेरता येते. या यंत्रामध्ये विविध पिकांसाठी बदलण्यायोग्य प्लेट्स म्हणजे चकत्या दिलेल्या असतात. ज्यामुळं बियाण्याच्या आकारानुसार योग्य अंतर राखले जाते. साधारणपणे २ ते ४ सें.मी. खोलीवर बियाणे पडते, तर ओळीतील अंतर पिकानुसार समायोजित करता येते. या यंत्राचे वजन सुमारे १५ ते २५ किलोपर्यंत असते. मजबूत लोखंडी किंवा स्टील फ्रेम, चाके, फरो ओपनर, बियाणे वितरण यंत्रणा आणि खत टाकण्याची सुविधा हे त्याचे मुख्य भाग आहेत..Seed Drill Machine: पेरणी यंत्र वापरताना चुका टाळा; उगवण आणि उत्पादन वाढवण्यासाठी महत्त्वाच्या गोष्टी .यंत्र वापरतानापेरणीपूर्वी जमीन चांगली तयार करणे आवश्यक आहे. जमीन भुसभुशीत आणि ढेकळविरहित असल्यास यंत्र अधिक कार्यक्षमतेने चालते. पिकानुसार योग्य प्लेट बसवावी. खत कोरडे आणि स्वच्छ वापरावे आणि यंत्र चालवताना मध्यम आणि स्थिर वेग राखावा. मनुष्यचलित टोकण यंत्रामुळे मजुरी खर्च कमी होतो. बियाणे आणि खताची बचत होते आणि कमी क्षेत्रातील शेतकऱ्यांना आधुनिक पेरणीची सुविधा उपलब्ध होते..बैलचलित पेरणी यंत्रलहान आणि मध्यम भूधारक शेतकऱ्यांसाठी बैलचलित पेरणी यंत्र हे एक वरदान ठरले आहे. पारंपरिक पद्धतीने हाताने बियाणे टोकण करण्याऐवजी या यंत्राचा वापर केल्यास पेरणीत प्रचंड अचूकता येते. या यंत्राचा मुख्य फायदा म्हणजे यामुळे बियाण्यांची नासाडी थांबते आणि शेतीचा मजुरी खर्च कमी होऊन वेळेची मोठी बचत होते. विशेषतः कोरडवाहू शेतीमध्ये जिथे ओलावा टिकवून ठेवणे महत्त्वाचे असते, तिथे हे यंत्र अत्यंत उपयुक्त ठरतेज्वारी, बाजरी, मका यांसारख्या तृणधान्यांपासून ते हरभरा, तूर, मूग, उडीद आणि सोयाबीन यांसारख्या कडधान्यांपर्यंत सर्व प्रकारच्या पिकांची पेरणी या यंत्राद्वारे सहज शक्य आहे..BBF Planter: वेळ, मजुरी आणि खर्चात बचत करणारे बीबीएफ पेरणी यंत्र.यंत्राची रचना यामध्ये सर्व भागांना आधार देणारी एक मजबूत लोखंडी किंवा लाकडी फ्रेम असते. यामध्ये बियाणे आणि खत ठेवण्यासाठी स्वतंत्र कप्पे असलेली पेटी असते, ज्याला 'सीड-कम-फर्टिलायझर ड्रिल' असेही म्हटले जाते. यंत्रातील 'बियाणे प्लेट यंत्रणा' ठराविक अंतरावर बियाणे पडेल याची खात्री करते, तर नळ्यांवाटे हे बियाणे जमिनीतील 'फणी' पर्यंत पोहोचते. या फणी जमिनीमध्ये ठराविक खोलीवर चर पाडतात आणि त्याच वेळी तिथे बियाणे व खत सोडले जाते. पेरणी झाल्यावर मागे असलेली माती झाकण यंत्रणा किंवा साखळी त्या चरीवर माती लोटते, ज्यामुळे बियाणे पक्ष्यांपासून सुरक्षित राहते आणि त्याला योग्य ऊब मिळते. हे यंत्र ३ किंवा ५ फणींच्या स्वरूपात उपलब्ध असून, पिकानुसार पेरणीची खोली २ ते ६ सें.मी. पर्यंत आणि दोन ओळींतील अंतर ९ ते १८ इंचापर्यंत कमी-जास्त करता येते. एका दिवसात हे यंत्र साधारण १ ते १.५ हेक्टर क्षेत्रावरील पेरणी पूर्ण करू शकते..डॉ. ज्ञानेश्वर ताथोड, ९६०४८१८२२०कृषि अभियांत्रिकी विषय विशेषज्ञकृषि विज्ञान केंद्र, सिंदेवाही, जि. चंद्रपूर.ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
