ममता पटवर्धनSolar Panels: देशामध्ये वर्षाला सुमारे ३०० दिवस स्वच्छ आणि सूर्य प्रकाशित प्राप्त होत असल्याने जीवाश्म इंधन ऊर्जेच्या संभाव्य ऊर्जा उत्पादनापेक्षा लक्षणीयरीत्या सौर ऊर्जा क्षमता जास्त आहे. थर्मल स्टोअरेज असलेले केंद्रित सौर ऊर्जा प्रकल्पदेखील जीवाश्म इंधन वीज प्रकल्पांपेक्षा स्वच्छ आणि स्वस्त पर्याय ठरत आहेत..देशामध्ये विविध सरकारी उपक्रमांद्वारे तसेच समाजातील सौर ऊर्जा वापराच्या जागरूकतेमुळे सौर ऊर्जा क्षेत्रात क्रांती घडविली आहे. २०२५ नंतर चीन आणि अमेरिकेनंतर जागतिक स्तरावर सौर ऊर्जेचा भारत हा तिसरा सर्वात मोठा उत्पादक बनला आहे. नोव्हेंबर २०२५ मध्ये १३२.८५ गिगावॅट इतकी सौर ऊर्जा क्षमता झाली आहे. २०३० पर्यंत ही क्षमता २५० गिगावॉट एवढी वाढविण्याचे उद्दिष्ट भारत देश नक्कीच गाठू शकतो. .Renewable Energy : सौर ऊर्जा, अपारंपरिक ऊर्जेच्या अन्य पर्यायांचा वापर करावा.देशामध्ये वर्षाला सुमारे ३०० स्वच्छ आणि सूर्य प्रकाशित दिवस प्राप्त होत असल्याने जीवाश्म इंधन ऊर्जेच्या संभाव्य ऊर्जा उत्पादनापेक्षा लक्षणीयरीत्या सौर ऊर्जा क्षमता जास्त आहे. थर्मल स्टोअरेज असलेले केंद्रित सौर ऊर्जा प्रकल्पदेखील जीवाश्म इंधन वीज प्रकल्पांपेक्षा स्वच्छ व स्वस्त पर्याय ठरत आहेत. कृषी क्षेत्रासाठी सिंचन आणि पिण्याच्या पाण्यासाठी सौर फोटो व्होल्टाईक वॉटर पंपिंग सिस्टीमचा वापर वाढला आहे..२०१८ पासून तरंगणारे सौर प्रकल्प देखील कार्यान्वित झाले आहेत. विविध आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे सौर पॅनलची कार्यक्षमता १० टक्क्यांवरून वाढून २५ टक्के इतकी झाली आहे. नवकल्पनांमुळे पारंपरिक सौर पॅनेलपेक्षा आधुनिक यंत्रणा हलकी स्वस्त आणि अधिक कार्यक्षम पर्यावरण पूरक तसेच आर्थिकदृष्ट्या किफायतशीर ठरली आहे..पेरोव्स्काइट तंत्रांमध्ये विशेष सामग्रीच्या वापराने विस्तृत श्रेणीतील सूर्यप्रकाश शोषून घेण्यामुळे ३० टक्क्यांपेक्षा जास्त कार्यक्षमता प्रयोगशाळेत मिळाली आहे. हे तंत्रज्ञान वापरण्यास सोपे, कमी तापमानावर आधारित असल्याने उत्पादन खर्च कमी येतो. हे सेल्स हलके आणि लवचिक असल्याने विविध उत्पादनांमध्ये वापरणे सहज शक्य आहे..बाय फेशियल मॉडेल द्वारे पुढील तसेच मागील दोन्ही बाजूंनी सूर्यप्रकाश शोषला जातो. जमीन, पाणी अथवा इमारती यांसारख्या पृष्ठभागावरून परावर्तित होणारा प्रकाशही शोषता आल्याने ऊर्जा उत्पादन वाढते. कमी प्रकाश उपलब्ध असलेल्या ठिकाणी कारपोर्ट तसेच तरंगत्या सौर ऊर्जा प्रकल्पासह बहुपर्याय प्रयोगासाठी हे योग्य आहेत..पारदर्शक सौर पॅनल्स, व्यावसायिक इमारतींमध्ये जेथे काचेचे पृष्ठभाग मोठ्या प्रमाणावर असतात, तेथे नैसर्गिक प्रकाश अथवा दृश्य मानता यास अडथळा न आणता वीज निर्मितीसाठी वापरता येतात. वास्तुशिल्प सौंदर्य अबाधित ठेवून ऊर्जा निर्मिती करताना कार्यक्षमता थोडी कमी मिळते..Renewable Energy Investment: अक्षय ऊर्जेनिर्मितीसाठी ३२ लाख कोटींची गरज; केंद्रीय अपारंपरिक ऊर्जामंत्री प्रल्हाद जोशी .हेट्रो जंक्शन सौर पॅनल खास करून भारतातील उन्हाळ्यातील उच्च तापमान व धुळीचे वातावरणात उच्च कार्यक्षमतेने ऊर्जा निर्मिती करण्यासाठी चांगले आहेत.ट्यांडम सौर सेलद्वारे समान प्रमाणात सूर्यप्रकाशापासून अधिक ऊर्जा कमी जागा वापरून किफायतशीररीत्या मिळवण्याचा आधुनिक पर्याय आहे. सौर प्रणालीचे सहज एकत्रीकरण करून मागणी पुरवठा प्रभावीपणे संतुलित केला जातो. त्यामुळे सौर ऊर्जा अधिक कार्यक्षमतेने दीर्घकाळासाठी वापरता येते..जमिनींच्या तुटवड्याच्या आव्हानांना पर्याय म्हणून तरंगते सौर फार्म उदयाला आले आहेत. त्यामुळे नैसर्गिक थंडावा मिळून कार्यक्षमता वाढते. अति उष्णतेमुळे होणारे पाण्याचे बाष्पीभवन कमी होऊन पाण्याचे संवर्धनही होते. म्हणूनच दुहेरी फायद्यासाठी या तंत्राने खूप मोठी कामगिरी केली आहे..स्मार्ट संगणक प्रणाली वापरून सौर ऊर्जेद्वारे तयार झालेली अतिरिक्त विद्युत ऊर्जा बॅटरीमध्ये साठवून ऊर्जा विश्वासार्हता मिळते. बॅटरी तंत्रज्ञान सुधारणांमुळे लवचिक ऊर्जा प्रणाली साध्य करणे शक्य आहे. जास्तीत जास्त सौर ऊर्जा शोषून घेण्यासाठी सूर्याच्या दिशेनुसार पॅनलची दिशा अचूक यंत्रणा, ड्रायव्हिंग मोटर्स व ट्रॅकिंग कंट्रोलर वापरून एक अथवा दोन अक्षांवर अनुसरण करून ऊर्जा उत्पन्न लक्षणीय रित्या वाढवता येते..लवचिक व हलके सौर फॅब्रिक तंत्रज्ञानामुळे सौर ऊर्जा वापर क्षेत्रात क्रांतिकारक बदल संभवत आहेत. हे फॅब्रिक लवचिक, हलके, सर्वत्र वापरण्यायोग्य असल्याने कपडे, तंबू, बॅकपॅक, वाहन कव्हर अशा विविध ठिकाणी उपयोगात येतात..क्वांटम डॉट सेल्स वेगवेगळ्या तरंग लांबीचे सूर्यकिरण शोषून कमी किमतीत जास्त कार्यक्षमता देतात. स्मार्ट उपकरणांसाठी इनडोअर सोलर पॅनल सूर्यप्रकाशाऐवजी कृत्रिम प्रकाश स्तोत्रांपासूनही वीज निर्माण करू शकतात. म्हणूनच स्मार्ट सेन्सर आधारित वेअरेबल्स आणि आधुनिक घरांसाठी स्वायत्त ऊर्जा पर्याय ठरतात..सौर पॅनेलचे पर्यायपेरोस्काईट तंत्रज्ञान आधारित पॅनेलबाय फेशियल सौर मॉडेल्सपारदर्शक सौर पॅनेल.हेट्रो जंक्शन सौर सेल्सकृत्रिम बुद्धिमत्ता आधारित यंत्रणातरंगते सौर फार्मबॅटरी ऊर्जा साठवणूक सौर यंत्रणासौर ट्रेकिंग प्रणाली आधारित यंत्रणा.सौर फॅब्रिक्सकॉन्टॅम डॉट सौर सेल्सअंतर्गत वापरासाठी सौर तंत्रज्ञान- ममता पटवर्धन ९४२२०८१४८७ (विद्युत अभियांत्रिकी, अक्षय ऊर्जा अभियांत्रिकी विभाग डॉ. अण्णासाहेब शिंदे कृषी अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान महाविद्यालय, राहुरी, जि. अहिल्यानगर).ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
