Dushkalat Shunya Mashagat Karavi Ka: एरवी पिकाला जमिनीतील ओलावा मिळण्यासाठी हलकी कोळपणी करत असतो. परंतु यंदा जमिनीतील ओलावा झपाट्याने कमी होत असूनही तज्ज्ञ शून्य मशागतीला प्राधान्य देण्याचे सुचवत आहेत. कारण शून्य मशागतीमध्ये मातीतील सूक्ष्मजीवांना अडथळा किंवा त्रास होत नाही. जेणेकरुन मातीचे आरोग्य टिकण्यासाठी मदत होते. त्यामुळे शून्य मशागत दुष्काळात जमिनीच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर असते..माती ही जिवंत असते. तिला जिवंत ठेवतात तिच्यातील सूक्ष्मजीव. सूक्ष्मजीव जमिनीत पिकाला आवश्यक अन्नद्रव्ये उपलब्ध करुन देतात, सेंद्रिय पदार्थांचे विघटन करतात. जमिनीची सुपीकता वाढते. परंतु जमिनीत मशागत करताना त्यातील सूक्ष्मजीवांच्या कार्यात अडथळा निर्माण होत असतो. किंबहुना जमिनीतील उपयुक्त सूक्ष्मजीव मरतातही. .Zero Tillage: शून्य मशागत खरंच फायदेशीर ठरते का? .तसेच मातीच्या रासायनिक आणि भौतिक दोन्ही गुणधर्मांमध्येही अडथळे येतात. त्यामुळे जास्त उष्णतेमध्ये जमिनीची मशागत केल्यास त्यातील सूक्ष्मजीवावर परिणाम होतो. सूक्ष्मजीवांची संख्या झपाट्याने कमी होते आणि मातीची सुपीकताही कमी होते. त्यामुळे दुष्काळात माती कडक होते..Zero Tillage: शून्य मशागतीने वाढवा उत्पादन आणि वाचवा खर्च.शून्य मशागतीचे फायदेदुष्काळी परिस्थितीमध्ये जमिनीची मशागत किंवा नांगरणी न केल्यामुळे जमिनीतील ओलाव्याचे बाष्पीभवन कमी होते. त्यामुळे जमिनीतील ओलावा टिकून राहतो. जमिनीतील जुन्या पिकांचे अवशेष कुजल्यामुळे सेंद्रिय कर्ब आणि जिवाणूंचे कार्य सुधारते. ज्यामुळे दुष्काळी परिस्थितीतही पीक टिकून राहण्यासाठी मदत होते. कोरड्या वातावरणात मशागत न केल्यामुळे जमिनीची धूप आणि माती उडून जाण्याचे प्रमाण कमी होते..शून्यमशागतीमध्ये आपण जमिनीत अडथळा निर्माण करत नाही. त्यामुळे जमिनीचे रासायनिक आणि भौतिक गुणधर्म तसेच राहतात आणि जमिनीची सुपीकता टिकवतात. याशिवाय कापणी केलेल्या पिकाला जमिनीवर पसरवून द्यावे. त्यामुळे जमिनीतील आरोग्य सुधारण्यासाठी मदत होते. शून्य मशागत करताना तण नियंत्रण विसरु नये. तणे जमिनीतील अन्नद्रव्ये आणि पाणी झपाट्याने असली तरी शेतात पीक असल्यास मातीतील तण नियंत्रण करावे..ज्या भागात पावसाची तूट मोठी आहे, पाण्याचा साठा कमी आहे, जमिनीतही ओलावा नाही; अशा शेतकऱ्यांनी यंदा काही करु नये. उदाहरणार्थ, जर १०० शंभर रुपये असले तरी ते शिल्लक ठेवा, यंदा पिकामध्ये ते गुंतवू नये. तसेच जमिनीवर काडीकचरा पसरवून द्यावा. यामुळे जमिनीतील सूक्ष्मजीव आणि सेंद्रिय कर्ब वाढण्यास मदत होईल.-डॉ. पपिता गौरखेडे, मृद विज्ञान व रसायन शास्त्र, अखिल भारतीय समन्वयित कोरडवाहू शेती संशोधन प्रकल्प, वनामकृवि.ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
