Chana Cultivation in Drought: दुष्काळी परिस्थितीत ज्यांच्या जमिनीत ओलावा आणि किमान एक संरक्षित सिंचनाची सोय आहे, अशा शेतकऱ्यांसाठी हरभरा पिकाची लागवड फायद्याची ठरु शकते. परंतु यंदा कमी कालावधीचे वाण निवडणे, योग्य बीजप्रक्रिया करणे, खत व्यवस्थापन करणे आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे पाण्याचे काटेकोर नियोजन करणे गरजेचे आहे. .हरभरा हे रब्बीतील महत्त्वाचे पीक. हरभऱ्याची लागवड १ ते १५ ऑक्टोबरच्या दरम्यानच केली जाते. परंतु यंदाचे हवामान नेहमी सारखे नाही. त्यात खरीप हंगामाला यंदा उशीर झाला. त्यामुळे खरीपाचे पीक काढले की लगेच हरभऱ्याची पेरणी करावी. तसेच यावर्षी २० ऑक्टोबरपर्यंत शेतकरी हरभऱ्याची लागवड करु शकतात. जे बागायती क्षेत्रामध्ये पेरणी करत आहेत, अशा शेतकऱ्यांनी हरभऱ्याची पेरणी १५ ऑक्टोबर ते १० नोव्हेंबरपर्यंत करावी. तसेच काबुली हरभऱ्याची पेरणी पाण्याची उपलब्धता आणि सिंचनाची सोय असेल तरच करावी..Chickpea Varieties: दुष्काळजन्य परिस्थितीत हरभऱ्याचे कोणते वाण वापरावे?.हरभरा पिकासाठी मध्यम ते भारी, काळी कसदार आणि चांगला निचरा होणारी जमीन योग्य असते. पेरणीसाठी शक्यतो शेतकऱ्यांनी घरातील वाणांना प्राधान्य द्यावे फक्त हे वाण कमी कालावधीचेही असावेत. परंतु हे वाण जास्त कालावधीचे असल्यास किंवा वाणच उपलब्ध नसल्यास शेतकऱ्यांनी कमी कालावधीच्या वाणांचा वापर करावा.यामध्ये कोरडवाहू क्षेत्रासाठी फुले विश्वराज, पीडीकेव्ही कांचन, जाकी ९२१८, तसेच बागायतीसाठी फुले विजय, फुले दिग्विजय, फुले विक्रांत, या वाणांची निवड करावी..हरभऱ्याच्या पेरणीसाठी बियाण्यांचे प्रमाण त्याच्या आकारावरुन बदलतात.मध्यम आकार- ७० ते ८० कि/हेक्टर (उदा. फुले दिग्विजय)मोठा आकार- ८० ते १०० कि/ हेक्टर (उदा. फुले विराट, बी.डी.एन.जी ७९८)टपोरा आकार- १०० ते १२५ कि/ हेक्टर (पीकेव्हा ४, फुले ०५१७).Mustard Cultivation: दुष्काळात मोहरीचे पीक घेण्याचे अनेक फायदे, लागवड कशी कराल?.बीजप्रक्रिया महत्त्वाचीएकसारखी आणि निरोगी उगवणीसाठी बियाण्याची बीजप्रक्रिया करणे आवश्यक आहे.बुरशीजन्य रोगांच्या प्रतिबंधासाठी- ट्रायकोडर्मा-६ ग्रॅमकिंवा कार्बेंडाझिम २५ टक्के अधिक मॅन्कोझेब ५० टक्के डब्ल्यूएस ३ ग्रॅम / प्रति किलोजैविक खताची प्रक्रिया- राझोबियम आणि पीएसबी- प्रत्येकी २५० ग्रॅम / १० किलो..पेरणीकोरडवाहू क्षेत्र- ३० बाय १० सें.मी.बागायती क्षेत्र- ४५ बाय १० सें.मी..आंतरपीकआंतरपीकामुळे पिकाची जोखीम कमी होते. तीव्र हवामानात एखादे पीक हातातून गेल्यास दुसऱ्या पिकाचा आधार शेतकऱ्यांना मिळू शकतो.त्यामुळे शेतकरी हरभऱ्यासोबत रब्बी ज्वारी किंवा करडई ही पिके घेऊ शकतात.हरभरा: रब्बी ज्वारी= ६:३हरभरा : करडई = ४:२.खत व्यवस्थापनयंदा खतांवर फार खर्च शेतकऱ्यांनी करु नये. हा खर्च टाळण्यासाठी माती परीक्षण करुन खते दिल्यास जितकी आवश्यकता आहे तेवढेच खते देता येतात. यावर्षी शेतकऱ्यांनी २५ ते ५० टक्के रासायनिक खते कमी द्यावीत. त्याऐवजी जैविक खते, सेंद्रिय खते यांची भर घालावी.कोरडवाहू हरभरा: २० किलो नत्र, ४० किलो स्फुरद आणि २० किलो पालाश (सर्व मात्रा पेरणीवेळी)बागायती हरभरा: २५ किलो नत्र,५० किलो स्फुरद आणि २५ किलो (सर्व मात्रा पेरणीवेळी)काबुली हरभरा: २५ किलो नत्र, ६० किलो स्फुरद आणि ३० किलो पालाश (सर्व मात्रा पेरणीवेळी).पाण्याचे नियोजनहरभऱ्याचे पीक जमिनीतील ओलाव्यावर वाढते. त्यामुळे कोरडवाहू शेतकऱ्यांनी संरक्षित उपलब्ध असल्यास पिकाच्या संवदेनशील अवस्थेत पाणी द्यावे. हरभऱ्याची संवेदनशील अवस्था फुलोरा अवस्था, घाटे भरण्याची अवस्था असते. एक संरक्षित सिंचन उपलब्ध असेल तर फुलोरा अवस्थेत द्यावे. परंतु केवळ एका संरक्षित सिंचनाने पिकाच्या उत्पादनात फरक पडू शकतो. याशिवाय बागायती क्षेत्रात तुषार सिंचनाचा वापर केल्यास हरभऱ्याचे पीक चांगले उत्पादन देते..ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
