संजय बडे, के. एच. शिरगापुरेज्वारी हे महाराष्ट्रातील प्रमुख अन्नधान्य पीक आहे. रब्बी हंगामामध्ये ज्वारीची लागवड मोठ्या क्षेत्रावर केली जाते. या हंगामात ज्वारी धान्यांचा व कडब्याचाही दर्जा चांगला मिळत असल्याने शेतकऱ्यांचा कल ज्वारी लागवडीकडे असतो. रब्बी ज्वारीच्या खाण्यासाठी व गुरांना कडबा म्हणून उपयोग केला जातो. विद्यापीठाद्वारे १५ सप्टेंबर ते १५ ऑक्टोबर या दरम्यान रब्बी ज्वारी लागवड करण्याची शिफारस केलेली आहे. तरी राज्यातील काही भागांत गोकुळ अष्टमीपासून पेरणीला सुरुवात केली जाते. त्यामुळे या हंगामासाठी योग्य जातींची निवड करणे गरजेचे आहे. त्यासाठी संशोधन संस्था व विविध कृषी विद्यापीठांनी विकसित केलेल्या जातींची गुण वैशिष्ट्यांची माहिती या लेखातून घेऊ..कोरडवाहू क्षेत्रासाठी पावसाच्या ओलीवर ५ सें.मी. खोलीपर्यंत ४५ × १५ सें.मी. अंतरावर पेरणी करावी.रोपांची संख्या हेक्टरी १.४८ लाख इतकी असावी. साधारणपणे दोन चाड्याच्या पाभरीने हेक्टरी १० किलो बियाणे लागते.पेरणीपूर्वी प्रतिकिलो बियाण्यास ३०० मेश गंधकाची ४ ग्रॅम किंवा ट्रायकोडर्मा ५ ग्रॅम या प्रमाणे प्रक्रिया करावी. त्यानंतर प्रति किलो बियाण्यास ॲझोटोबॅक्टर व पी.एस.बी. प्रत्येकी २५ ग्रॅम या प्रमाणे जिवाणुसंवर्धकाची प्रक्रिया करावी..Jowar Variety : कराई सोह ज्वारीची सातपुड्यात चाचणी.जमिनीच्या प्रकारानुसार वाणांचा वापर फुले यशोमतीहा वाण अवर्षण प्रवण भागात हलक्या जमिनीसाठी सन २०२१ मध्ये प्रसारित. या वाणाचा कालावधी हा ११० ते ११५ दिवस असून, तो खोडमाशीस प्रतिकारक आहे. या वाणापासून धान्याचे हेक्टरी ९ ते ११ क्विंटल व कडब्याचे ४० ते ५० क्विंटल प्रति हेक्टरी उत्पादन मिळते. या ज्वारीची भाकरी चवदार व गोड लागते.फुले अनुराधाहलक्या जमिनीसाठी लागवडीस योग्य. पक्व होण्याचा कालावधी १०५ ते ११० दिवस. या वाणाची भाकरी व कडब्याची प्रत उत्तम आहे. धान्य उत्पादन ८ ते १० क्विंटल व कडबा ३० ते ३५ क्विंटल प्रति हेक्टरी मिळते..फुले सुचित्राअवर्षण प्रवण भागात मध्यम जमिनीसाठी शिफारशीत. पक्व होण्याचा कालावधी १२० ते १२५ दिवस.या वाणाचे दाणे मोत्यासारखे पांढरे शुभ्र असून, भाकरीची चव उत्तम आहे.हा वाण खोडमाशी, पानांवरील रोग व खोडकिडीस प्रतिकारक आहे.या वाणाचे कोरडवाहूमध्ये सरासरी धान्य उत्पादन २४ ते २८ क्विंटल, तर कडबा उत्पादन ६० ते ६५ क्विंटल प्रति हेक्टरी मिळते..National Jowar Varieties: रब्बी ज्वारीचे दोन सुधारित वाण राष्ट्रीय स्तरावर प्रसारित.परभणी मोतीपरभणी येथील वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाद्वारे विकसित आणि मराठवाडा विभागासाठी शिफारशीत वाण आहे. ही जात भारी जमिनीत लागवडीसाठी योग्य. या वाणाचा पक्व होण्याचा कालावधी १२० ते १२५ दिवस आहे. धान्याचे उत्पादन १८ ते २० क्विंटल व कडबा उत्पादन ६५ ते ७५ क्विंटल प्रति हेक्टरी मिळते. टपोरे मोत्यासारखा दाना, कडबा प्रत उत्तम आहे.परभणी सुपर मोतीहा वाण सन २०१९ मध्ये प्रसारित. या वाणाचा पक्व होण्याचा कालावधी ११८ ते १२० दिवस. धान्य उत्पादन ३२ क्विंटल प्रति हेक्टरी मिळते..परभणी शक्तीहा वाण सन २०१९ मध्ये प्रसारित. या वाणाचा पक्व होण्याचा कालावधी ११८ ते १२० दिवस. कडबा उत्पादन ४५ ते ६५ क्विंटल व धान्य उत्पादन २१ ते २४ क्विंटल प्रति हेक्टरी मिळते. भारी जमिनीत लागवडीस योग्य.परभणी ज्योतीहा वाण सन २००६ मध्ये प्रसारित. कालावधी १२५ ते १३० दिवस. हा वाण उंच वाढणारा पण जमिनीवर न लोळणारा. मावा किडीस प्रतिकारक्षम. ओलिताखाली घेण्याची शिफारस. धान्य उत्पादन ३८ ते ४० क्विंटल व कडबा उत्पादन ८८ ते ९० क्विंटल प्रति हेक्टरी मिळते. दाण्याची व कडब्याची प्रत उत्तम..फुले वसुधा- ही जात भारी जमिनीकरिता कोरडवाहू, बागायतीसाठी लागवडीस योग्य. पक्व होण्याचा कालावधी ११६ ते १२० दिवस. दाणे मोत्यासारखे पांढरे शुभ्र व चमकदार. भाकरी व कडब्याची प्रत उत्तम. धान्य उत्पादन २५ ते २८ क्विंटल व कडबा उत्पादन ५५ ते ६० क्विंटल प्रति हेक्टरी मिळते.फुले मधुरही ज्वारी जात खास हुरड्यासाठी विकसित. मध्यम ते भारी जमिनीकरिता शिफारस. या जातीचा हुरडा ९५ ते १०० दिवसांत तयार होतो. हुरडा उत्पादन ३० ते ३५ क्विंटल प्रति हेक्टरी मिळते. हुरडा चवीला उत्कृष्ट व अधिक पाचक आहे.फुले पंचमीही जात खास लाह्यांसाठी विकसित केली असून, मध्यम ते भारी जमिनीत लागवडीस योग्य आहे. ही जात ११५ ते १२० दिवस तयार होते. लाह्या होण्याचे प्रमाण ८७.४ टक्के आहे. धान्य उत्पादन १२ ते १४ क्विंटल प्रति हेक्टरी मिळते.फुले रेवतीही जात भारी जमिनीकरिता बागायतीसाठी शिफारशीत. दाणे मोत्यासारखे पांढरे व चमकदार. पक्वतेचा कालावधी ११८ ते १२० दिवस आहे. या जातीचे धान्य उत्पादन ४० ते ४५ क्विंटल प्रति हेक्टरी व कडबा उत्पादन ९० ते १०० क्विंटल मिळते. ही जात खोडमाशीस प्रतिकारक.- संजय बडे, ७८८८२९७८५९- के. एच. शिरगापुरे, ९५४५६९५१४१(सहायक प्राध्यापक, कृषी विद्या विभाग, दादासाहेब पाटील कृषी महाविद्यालय, दहेगाव, ता. वैजापूर, जि. छत्रपती संभाजीनगर).ॲग्रोवनचे सदस्य व्हाशॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read the Latest Agriculture News in Marathi & Watch Agriculture videos on Agrowon. Get the Latest Farming Updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Animal Care, Weather Updates and Farmer Success Stories in Marathi.ताज्या कृषी घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम , टेलिग्रामवर आणि व्हॉट्सॲप आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.
