भारत दूध उत्पादनात अग्रेसर असला तरी, प्रती जनावर दूध उत्पादन क्षमता मात्र कमी आहे. हे बदलायचे असल्यास उच्च वंशावळची पैदास निर्माण करणे हा शाश्वत पर्याय आपल्याकडे आहे. यासाठी कृत्रिम रेतन हे कमीत कमी वेळेत गायी-म्हशींची गर्भधारणा घडवून आणून चांगल्या प्रतीची कालवड गोठ्यातच तयार करण्यासाठी एक वरदान आहे. कृत्रिम रेतनामध्ये उच्च प्रतीच्या रेतमात्रा वापरून अधिक दूध उत्पादन देणाऱ्या गायी-म्हशींची पैदास करण्यात येते. महाराष्ट्र शासनाच्या पशुधन विकास महामंडळा मार्फत पुणे, औरंगाबाद, नागपूर याठिकाणी गोठीत विर्यशाळा स्थापित केलेल्या आहेत.