Swarali Pawar
गांडूळखत बनवताना छोट्या चुका देखील मोठं नुकसान करू शकतात. योग्य पद्धतीने केल्यास खताची गुणवत्ता आणि उत्पादन दोन्ही वाढते.
गांडूळखतासाठी आयसेनिया फोएटिडा ही जात उत्तम मानली जाते. ही जात जलद वाढते आणि वरच्या थरात राहून अन्न खाते.
बेड चिखलात किंवा उन्हात ठेवू नका. सावलीत आणि पाण्याचा निचरा होणारी जागा निवडणे गरजेचे आहे.
जास्त पाणी दिल्यास गांडूळ गुदमरतात. पाणी कमी पडल्यास ती सुकतात, त्यामुळे वाफसा स्थिती ठेवा.
सिमेंट टाकी पूर्ण बंद ठेवू नका, हवा खेळती राहू द्या. बेडभोवती स्वच्छता ठेवा, त्यामुळे मुंग्या व उंदीर टाळता येतात.
एका बेडसाठी १ ते २ किलो गांडूळ वापरा. बिनकुजलेले पूर्ण कुजलेले पदार्थ टाळून अर्धवट कुजलेले सेंद्रिय पदार्थ वापरणे सर्वात योग्य ठरते.
ताजं शेण वापरू नका, ते गरम असते आणि गांडूळ मरतात. लिंबूवर्गीय, कांदा, लसूण, प्लास्टिक असे पदार्थ टाकणे टाळा.
खत काढताना बाजूला दोन बेड तयार ठेवा. यामुळे गांडूळ पुन्हा वापरता येतात आणि उत्पादन सुरू राहते.