Swarali Pawar
मध्यम ते भारी, खोल, रेतीयुक्त आणि उत्तम निचऱ्याची जमीन मका लागवडीसाठी उत्तम. सामू ६.५ ते ७.५ असलेली जमीन योग्य ठरते. क्षारयुक्त किंवा दलदलीची जमीन पूर्णपणे टाळावी.
खोल नांगरट करून शेवटच्या कुळवाच्या वेळी १०–१२ टन शेणखत जमिनीत मिसळावे. जमीन भुसभुशीत व तणरहित झाल्यावरच पेरणीस प्रवेश करावा.
स्थानिक वाणांपेक्षा संकरीत आणि संमिश्र वाण ६०–८०% जास्त उत्पादन देतात. पावसाचे प्रमाण आणि जमिनीच्या पोताप्रमाणे योग्य वाण निवडणे यशस्वी शेतीची गुरुकिल्ली आहे.
१ हेक्टर क्षेत्रासाठी १५–२० किलो बियाणे पुरेसे. लष्करी अळीपासून संरक्षणासाठी क्लोरॅन्ट्रानिलीप्रोल मिश्रण आणि करपा रोगासाठी थायरम वापरून बीजप्रक्रिया करावी.
टोकण पद्धतीने ४–५ सेमी खोलीवर पेरणी करावी. अंतर: उशिरा पक्व वाणांसाठी ७५×२० सेमी आणि लवकर पक्व वाणांसाठी ६०×२० सेमी. सपाट किंवा सरी-वरंबा पद्धत जमीन व उतारानुसार ठरवावी.
मका हे ‘खादाड पीक’ असल्याने नत्र टप्प्याटप्प्याने द्यावे आणि स्फुरद व पालाश पेरणीच्या वेळी पूर्ण द्यावे. झिंकची कमतरता असल्यास झिंक सल्फेटचा वापर फायदेशीर.
मक्याला पाण्याची गरज जास्त आणि पाण्याचा ताण सहन होत नाही. पेरणीनंतरच्या सुरुवातीच्या २० दिवसांत पाणी साचणार नाही याची विशेष काळजी घ्यावी. पावसाचा खंड पडल्यास संरक्षित सिंचन करावे.
पक्षी राखण, वेळेवर विरळणी व तणनियंत्रण अत्यंत महत्त्वाचे. तणनियंत्रणासाठी अँट्राझीन फवारणी आणि गरजेनुसार एक-दोन कोळपण्या केल्यास मक्याचे उत्पादन लक्षणीयरीत्या वाढते.