Anuradha Vipat
दसऱ्याच्या दिवशी एकमेकांना आपट्याची पाने देऊन 'सोने घ्या, सोन्यासारखे रहा' म्हणण्याची परंपरा महाराष्ट्रात खूप जुनी आहे.
या दिवशी आपट्याची पाने देण्यामागे आणि 'सोने' लुटण्यामागे एक अतिशय रंजक पौराणिक आणि ऐतिहासिक कथा आहे.
पौराणिक कथेनुसार, प्राचीन काळात वरतंतु ऋषींचे कौत्स नावाचे एक शिष्य होते. शिक्षण पूर्ण झाल्यावर कौत्स यांनी ऋषींना गुरुदक्षिणा मागण्याची विनंती केली.
गुरुंनी सुरुवातीला नकार दिला, पण कौत्स यांनी हट्ट धरल्यामुळे त्यांनी १४ कोटी सोन्याच्या मुद्रा (नाणी) गुरुदक्षिणा म्हणून मागितल्या.
कौत्स एवढी मोठी रक्कम मागण्यासाठी अयोध्येचा राजा रघु यांच्याकडे गेले. पण राजा रघुने नुकताच एक मोठा यज्ञ करून आपले सर्व धन दान केले होते.
कौत्स यांना रिकाम्या हाती परत पाठवणे राजाला मान्य नव्हते, म्हणून त्यांनी संपत्तीचे दैवत असलेल्या कुबेर देवावर स्वारी करण्याचे ठरवले.
राजा रघुचे शौर्य पाहून कुबेर देव घाबरले आणि त्यांनी अयोध्येतील शमी आणि आपट्याच्या झाडांवर सोन्याच्या मोहरांचा पाऊस पाडला. हा चमत्कार विजयादशमीच्याच दिवशी घडला होता.