Anuradha Vipat
महाराष्ट्रात दिवाळीच्या सणात घराघरांसमोर मातीचे गड-किल्ले बनवण्याची एक अतिशय जुनी, गौरवशाली आणि अनोखी परंपरा आहे.
हा केवळ मुलांच्या मनोरंजनाचा खेळ नसून यामागे महाराष्ट्राचा ज्वलंत इतिहास, छत्रपती शिवाजी महाराज आणि पूर्वजांबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्याची भावना जोडलेली आहे.
महाराष्ट्रात आज आपण जे स्वातंत्र्य आणि सणांचा आनंद उपभोगत आहोत, ते छत्रपती शिवाजी महाराज आणि त्यांच्या शूर मावळ्यांच्या बलिदानामुळे शक्य झाले आहे.
दिवाळीच्या प्रकाशात या युगपुरुषाची आणि त्यांनी जिंकलेल्या गड-किल्ल्यांची आठवण म्हणून घरासमोर मातीचा किल्ला बनवला जातो .
पूर्वीच्या काळी गड-किल्ले हे स्वराज्याचे रक्षणकर्ते होते. नवीन पिढीला आपल्या गौरवशाली इतिहासाची माहिती व्हावी, हा यामागील मुख्य उद्देश आहे.
किल्ला बनवताना मुले किल्ल्यांचे बुरुज, तटबंदी, चोरवाटा आणि दरवाजा यांबद्दल शिकतात, ज्यामुळे त्यांच्यात इतिहास आणि संस्कृतीबद्दल आदर निर्माण होतो.
दिवाळी हा विजयाचा सण असल्याने, हा ऐतिहासिक आनंद टिकवून ठेवण्यासाठी किल्ले बनवण्याची प्रथा सुरू झाली.