Swarali Pawar
पाऊस कमी असल्याने पुढील काळात चाऱ्याची टंचाई जाणवू शकते. मुरघास करून वर्षभराच्या चाऱ्याचे नियोजन करता येते.
मका, ज्वारी आणि बाजरीपासून चांगला मुरघास तयार करता येतो. मका दुधाळ दाण्याच्या अवस्थेत, तर ज्वारी-बाजरी फुलोऱ्यात कापावी.
चाऱ्याची कुट्टी करून खड्ड्यात थराने भरावी. प्रत्येक थर चांगला दाबून हवा पूर्णपणे काढा.
कुट्टीवर १.५ टक्के गुळाचे पाणी आणि १ टक्का युरियाचे द्रावण फवारावे. यामुळे चांगल्या प्रतीचा मुरघास तयार होण्यास मदत होते.
कुट्टीमध्ये साधारण ६५ ते ७० टक्के ओलावा असणे योग्य आहे. ओलावा जास्त असल्यास कुट्टी दोन ते चार तास सुकवावी.
खड्डा भरल्यानंतर वर वैरणीचा थर देऊन शेण-चिखलाने किंवा पॉलिथिनने झाकावा. हवा आत गेल्यास बुरशी वाढून मुरघास खराब होऊ शकतो.
मुरघास तयार झाल्यानंतर दररोज लागेल तेवढाच भाग बाहेर काढा. उघडलेला भाग पुन्हा व्यवस्थित झाकून ठेवा.
दुभत्या जनावराला साधारण १६ ते २० किलो मुरघास दररोज देता येतो. सोबत ४ ते ६ किलो वाळलेला चारा आणि संतुलित आहार द्यावा.