Anuradha Vipat
नवरात्रीच्या नऊ दिवसांच्या उपवासादरम्यान आध्यात्मिक साधना करताना आरोग्याची काळजी घेणे तितकेच महत्त्वाचे आहे.
उपवासामुळे शरीराचे डिटॉक्सिफिकेशन होते, परंतु काही गोष्टींकडे दुर्लक्ष केल्यास थकवा, ॲसिडिटी किंवा चक्कर येणे यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात.
उपवासात अन्न कमी खाल्ले गेल्यामुळे शरीरात पाण्याची कमतरता भासू शकते. यासाठी दिवसभरात २ ते ३ लिटर पाणी प्या.
दिवसभरात दर ३ ते ४ तासांनी थोडे-थोडे पौष्टिक पदार्थ खात राहा. यामध्ये सुका मेवा, मखाना किंवा फळांचा समावेश करा.
साबुदाणा खिचडी किंवा वड्यांऐवजी साबुदाणा खीर, राजगिरा लाडू, वरीचा भात, किंवा उकडलेले बटाटे/रताळे खायला प्राधान्य द्या.
उपवासाच्या काळात अनेकांना बद्धकोष्ठतेचा त्रास होतो. हा त्रास टाळण्यासाठी आहारात फायबरचे प्रमाण चांगले असावे.
शरीराची ऊर्जा टिकवून ठेवण्यासाठी ७ ते ८ तासांची शांत झोप अत्यंत आवश्यक आहे.