Swarali Pawar
दुष्काळात शेतीला जोडधंदा म्हणून शेळीपालन फायदेशीर ठरू शकते. करडांची योग्य निवड करून त्यांचा आहार, निवारा आणि आरोग्य सांभाळल्यास चांगली वाढ मिळवता येते.
एकाच वयाची, चांगली वाढ झालेली आणि नुकतीच दूध सोडलेली करडे निवडा. करडे चपळ व निरोगी असावीत. खरेदीवेळी वय, वजन आणि लसीकरणाची माहिती घ्या.
नवीन खरेदी केलेली करडे लगेच कळपात मिसळू नका. काही दिवस स्वतंत्र ठेऊन त्यांच्या आरोग्याचे निरीक्षण करा. आजारी करडांना इतरांपासून वेगळे ठेवा.
करडांच्या जन्मानंतर पहिल्या अर्ध्या तासात आईचा चीक पाजावा. आईचे दूध उपलब्ध नसेल तर दुसऱ्या शेळीचा चीक द्यावा. दूध अचानक बंद करू नका. १० ते १५ दिवसांनी हळूहळू लुसलुशीत चारा द्यायला सुरुवात करा.
हिरवा, वाळलेला चारा तसेच सुबाभूळ, शेवरी, बाभूळ आणि शेवग्याचा पाला द्या. चारा थोडा वाळवून द्यावा. तीन ते बारा महिन्यांच्या करडांना साधारण १०० ते २०० ग्रॅम पूरक खाद्य देता येते. आहाराचे प्रमाण वय आणि वजनानुसार ठरवा.
गोठा कोरडा, स्वच्छ आणि हवेशीर असावा. लहान आणि मोठी करडे वेगळी ठेवा. हिवाळ्यात जमिनीवर गोणपाट किंवा गवत अंथरा. थंडीपासून बचावासाठी शेडनेटचा वापर करा.
जुलाब, खोकला, अशक्तपणा, फुफ्फुसदाह आणि संसर्गजन्य आजारांकडे दुर्लक्ष करू नका. अस्वच्छता, गर्दी आणि ओलसर वातावरणामुळे आजारांचा धोका वाढतो. लक्षणे दिसताच पशुवैद्यकांचा सल्ला घ्या.
फुफ्फुसदाह, घटसर्प, बुळकांडी, आंत्रविषार आणि पीपीआर यांसारख्या रोगांसाठी लसीकरणाचे नियोजन करा. ऋतुमानानुसार जंतनाशक द्या. गोचीड व पिसव्यांच्या नियंत्रणासाठी पशुवैद्यकांचा सल्ला घ्या.