Swarali Pawar
एल निनोमुळे पाऊस कमी आणि अनियमित राहू शकतो. म्हणून प्रत्येक शेतीचा निर्णय हवामान पाहून घ्यावा.
७५ ते १०० मिमी पाऊस झाल्याशिवाय पेरणी करू नका. संपूर्ण क्षेत्राची पेरणी एकाच वेळी टाळा.
ज्वारी, बाजरी, तूर, मूग, उडीद आणि तीळ यांसारखी पिके निवडा. ही पिके कमी पाण्यातही चांगली तग धरतात.
तूर + सोयाबीन, ज्वारी + तूर किंवा कापूस + मूग घ्या. आंतरपिकामुळे उत्पादनातील जोखीम कमी होते.
खोल नांगरणी, कंटूर बंडिंग आणि कंपार्टमेंट बंडिंग करा. यामुळे पावसाचे पाणी जास्तीत जास्त मुरते.
पेरणीनंतर आच्छादन, खुरपणी आणि कोळपणी वेळेवर करा. यामुळे जमिनीतील ओलावा अधिक काळ टिकतो.
उपलब्ध पाणी संरक्षित सिंचनासाठी राखून ठेवा. शक्य असल्यास ठिबक किंवा तुषार सिंचनाचा वापर करा.
पशुपालन, दुग्धव्यवसाय किंवा शेळीपालनाला प्राधान्य द्या. यामुळे कमी पावसाच्या वर्षातही आर्थिक आधार मिळतो.