Swarali Pawar
‘प्रति थेंब जास्त पीक’ योजनेमुळे ठिबक सिंचनाला प्रोत्साहन मिळत आहे. अनुदानाचा लाभ घेऊन शेतकरी आधुनिक पद्धतीकडे वळू शकतात.
जमिनीच्या प्रकारानुसार ठिबक नळ्यांचे अंतर आणि ड्रिपरची निवड बदलते. हलकी, मध्यम, काळी किंवा चढ-उताराची जमीन यानुसार रचना ठरते.
उथळ जमिनीत पाणी लवकर झिरपते, त्यामुळे ड्रिपर जवळ ठेवावेत. १.३५ मीटर नळी अंतर व ०.३० मीटर ड्रिपर अंतर योग्य ठरते.
मध्यम जमिनीत १.५० मीटर नळी अंतर आणि ०.४० मीटर ड्रिपर अंतर ठेवतात. खोल काळ्या जमिनीत १.८० मीटरपर्यंत नळीचे अंतर ठेवता येते.
चढ-उताराच्या जमिनीत दाब नियंत्रित ड्रिपर वापरणे गरजेचे आहे. यामुळे वर-खाली दोन्ही बाजूंना समान पाणी मिळते.
दररोज किती पाणी मिळते हे मोजणे आवश्यक आहे. पाणी कमी असल्यास १ ते १.६ लिटर/तास प्रवाह असलेली प्रणाली निवडावी.
पंपची पॉवर आणि फ्लो योग्य नसल्यास सर्व झाडांना समान पाणी मिळत नाही. जास्त प्रवाह असलेले ड्रिपर निवडणे नेहमीच योग्य ठरत नाही.
उसासाठी ४५ ते ६० सेमी ड्रिपर अंतर आणि २–४ LPH क्षमतेचे क्लॉग-फ्री ड्रिपर योग्य ठरतात. शास्त्रीय पद्धतीने निवड केल्यास पाण्याची बचत आणि उत्पादन वाढ दोन्ही साध्य होते.