Swarali Pawar
उष्णतेमुळे शेततळ्यातील पाण्याचे बाष्पीभवन वेगाने होते. त्यामुळे उपलब्ध पाणीसाठा टिकवण्यासाठी शेतकरी आच्छादन, शेडनेट आणि वारा अडवणाऱ्या उपायांचा वापर करू शकतात.
शेततळ्याच्या पृष्ठभागापासून सुमारे एक मीटर उंचीवर शेडनेट बसवा. शक्य असल्यास ९० टक्के सूर्यप्रकाश रोखणारे शेडनेट वापरा, जेणेकरून पाण्यावर थेट पडणारा सूर्यप्रकाश कमी होईल.
पाण्यावर तरंगणारे योग्य आच्छादन वापरल्यास सूर्यप्रकाशाचा थेट संपर्क कमी होऊ शकतो. मात्र थर्माकोल किंवा प्लास्टिकचे तुकडे वापरण्याऐवजी पर्यावरणाला हानी न पोहोचवणारे, सहज गोळा करता येणारे पर्याय निवडा.
काही विशिष्ट पदार्थ पाण्याच्या पृष्ठभागावर पातळ थर तयार करून बाष्पीभवन कमी करू शकतात. मात्र तेल, सिटाइल अल्कोहोल किंवा इतर रसायने शेततळ्यात मिसळण्यापूर्वी त्यांची सुरक्षितता, योग्य मात्रा आणि सिंचनाच्या पाण्यावर होणारा परिणाम तज्ज्ञांकडून तपासून घ्या.
ग्रीस किंवा इतर अयोग्य पदार्थ पाण्यात मिसळल्यास पाण्याची गुणवत्ता बिघडू शकते. ठिबक सिंचन संचाचे नुकसान होण्याचीही शक्यता असल्याने अशा पदार्थांचा वापर करू नका.
शेततळ्याच्या दक्षिण आणि पश्चिम बाजूला वारा अडवणारी झाडे लावण्याचा विचार करा. स्थानिक हवामानाला अनुकूल झाडांचे सजीव कुंपण उभारल्याने वाऱ्याचा वेग कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
नवीन शेततळे तयार करताना गरजेनुसार तुलनेने कमी पसरट आणि अधिक खोल रचना विचारात घ्या. पाण्याच्या पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ कमी असल्यास बाष्पीभवनाद्वारे होणारे नुकसान कमी होण्यास मदत होते.
शेततळ्यातील पाणीसाठा नियमित तपासा आणि ठिबक सिंचनासारख्या कार्यक्षम पद्धतींचा वापर करा. कोणतेही रसायन किंवा आच्छादन वापरण्यापूर्वी त्याचा खर्च, परिणामकारकता आणि पाणी, माती व जलजीवांवरील परिणाम यांची खात्री करा.