Swarali Pawar
दुष्काळात चारा टंचाई टाळण्यासाठी मुरघास महत्त्वाचा आहे. मुरघास निर्मिती आणि विक्री हा शेतकऱ्यांसाठी चांगला व्यवसाय पर्याय ठरू शकतो. यासाठी काही यंत्रांचा वापर करता येतो.
हे यंत्र मका, ज्वारी आणि बाजरीचा चारा कापून बारीक करते. चाऱ्याचे साधारण १५ ते २० मिमी लांबीचे तुकडे होतात. ट्रॅक्टरला जोडलेले किंवा स्वयंचलित यंत्र उपलब्ध असते.
या यंत्राद्वारे बारीक केलेला हिरवा चारा दाबून गोल किंवा चौकोनी गठ्ठे तयार केले जातात. हायड्रोलिक दाबामुळे चाऱ्यातील हवा बाहेर काढण्यास मदत होते. गठ्ठ्यांचे वजन साधारण ५० ते १०० किलो असू शकते.
बेलरने तयार केलेल्या गठ्ठ्याभोवती हे यंत्र विशेष एलएलडीपी स्ट्रेचेबल प्लास्टिक फिल्म गुंडाळते. फिल्मचे साधारण ४ ते ६ थर गुंडाळल्याने गठ्ठा हवाबंद होण्यास मदत होते.
लहान शेतकऱ्यांसाठी मिनी सायलेज बेलर उपयुक्त ठरते. या यंत्राद्वारे साधारण ५० ते ६० किलो वजनाचे चाऱ्याचे गठ्ठे तयार करता येतात. लहान प्रमाणात मुरघास निर्मितीसाठी हा पर्याय आहे.
या यंत्रात चाऱ्याचे गठ्ठे तयार करणे आणि त्यांना प्लास्टिक फिल्मने गुंडाळणे ही कामे एकाच प्रक्रियेत होतात. त्यामुळे वेळ आणि मजुरीची बचत होते. मोठ्या डेअरीसाठी हा पर्याय उपयुक्त ठरतो.
या यंत्राद्वारे चारा मोठ्या प्लास्टिक पिशव्यांमध्ये भरून हायड्रोलिक दाबाने पॅक केला जातो. लहान आणि मध्यम पशुपालकांसाठी ५० किलोच्या पिशव्या साठवणूक आणि वाहतुकीसाठी सोयीस्कर ठरतात.
मोठे सायलेज गठ्ठे उचलण्यासाठी आणि त्यांची वाहतूक करण्यासाठी बेल ग्रॅबर किंवा लोडर वापरले जाते. त्यामुळे गठ्ठ्यांची हाताळणी कमी वेळेत आणि कमी मनुष्यबळात करता येते.