Swarali Pawar
यंदा एल निनोच्या प्रभावामुळे तापमान वाढण्याची शक्यता लक्षात घेऊन रब्बी पिकांचे नियोजन करणे महत्त्वाचे आहे. लसूण हे पाण्याची नियमित गरज असलेले पीक असल्याने जमिनीतील ओलावा, पाणीसाठा आणि सिंचनाची सोय पाहूनच लागवडीचा निर्णय घ्या.
लसूण पिकाला साधारण ८ ते १० दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे लागू शकते आणि संपूर्ण हंगामात किमान १२ ते १५ पाण्याच्या पाळ्यांची गरज भासू शकते. त्यामुळे उपलब्ध पाणी संपूर्ण हंगामासाठी पुरेल का, याचा आधी अंदाज घ्या.
नोव्हेंबर ते जानेवारीदरम्यानचे थंड हवामान लसणाच्या वाढीसाठी पोषक ठरते. यंदा तापमान वाढल्यास जमिनीतील ओलावा टिकवण्यासाठी अधिक पाणी लागू शकते, त्यामुळे पाण्याचे नियोजन करूनच क्षेत्र निश्चित करा.
लागवडीसाठी घरात उपलब्ध असलेल्या वाणातील निरोगी, चांगल्या आकाराच्या पाकळ्या निवडा. लहान, रोगट किंवा मर झालेल्या पाकळ्या लागवडीसाठी वापरू नका आणि शक्य असल्यास कमी कालावधीत तयार होणाऱ्या वाणाला प्राधान्य द्या.
कांदा व लसूण संशोधन संचालनालयाने विकसित केलेल्या भीमा ओमकार आणि भीमा पर्पल या वाणांचा विचार करता येतो. भीमा ओमकार पांढऱ्या रंगाचा असून १२० ते १३५ दिवसांत तयार होतो, तर भीमा पर्पल १३५ ते १५० दिवसांत तयार होतो.
भीमा ओमकारची उत्पादनक्षमता हेक्टरी सुमारे १४ टन, तर भीमा पर्पलची उत्पादनक्षमता हेक्टरी सुमारे १७ टन असल्याचे दिलेल्या माहितीत नमूद आहे. प्रत्यक्ष उत्पादन हवामान, जमिनीचा प्रकार, लागवड पद्धत आणि पाणी व्यवस्थापनावर अवलंबून राहते.
हलकी आणि उथळ जमीन कमी ओलावा धरून ठेवत असल्याने अशा जमिनीत पाण्याच्या पाळ्यांमधील अंतर कमी ठेवावे लागू शकते. खोल काळ्या जमिनीत ओलावा जास्त काळ टिकत असल्याने जमिनीतील ओलावा तपासून पाणी द्या, विशेषतः पाकळ्या भरत असताना पाण्याची कमतरता होऊ देऊ नका.
ठिबक सिंचनामुळे पाणी थेट पिकाच्या मुळांजवळ देता येते आणि पाण्याचा कार्यक्षम वापर करता येतो. ठिबकद्वारे साधारण ४ ते ५ दिवसांच्या अंतराने पाणी देण्याचा विचार करा, मात्र प्रत्यक्ष अंतर जमिनीतील ओलावा, हवामान आणि पिकाच्या अवस्थेनुसार ठरवा.